تحلیل فقهی اقتصادی بورس‌‏بازی

نوع مقاله: علمی

نویسنده

دانشجوی دکتری

چکیده

بورس‏بازی یکی از رفتارهای شایع در بازارهای مالی است. با توجه به گسترش بازارهای سرمایه در ایران و مبتلابه بودن این موضوع برای سرمایه‏گذاران، این مقاله به تحلیل فقهی و اقتصادی بورس‏بازی بر اساس دو ملاک قیمت عادلانه و عدم ایجاد ضرر می‏پردازد. ازاین‏رو، در ابتدا با مرور تعاریف متداول بورس‏بازی و بررسی انواع بورس‏بازی در بازارهای کالا، ارز و سهام، مهم‏ترین نظرهای بزرگان پیرامون بورس‏بازی را بیان می‏نماییم. سپس، با توجه به اجماع نظرهای بزرگان در مورد برخی از بورس‏بازی‏های حرام، این مصادیق را برشمرده و برای تعیین میزان انطباق سایر انواع بورس‏بازی با مبانی اسلام، با بررسی آثار بورس‏بازی در بازارهای کالا، ارز و اوراق سهام (با توجه به «اصل لا ضرر») انواعی از بورس‏بازی را که معیار قیمت عادلانه را رعایت ننمودهاند یا موجب ایجاد نابسامانی در بازارها می‏شوند، مخالف با تعالیم شریعت اسلام دانسته‏ایم.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

آخوند خراسانی، محمدکاظم ‌بن‌ حسین خراسانی (1378)، کفایة الاصول، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

حر عاملى، محمد بن حسین (1409ق)، وسائل الشیعة، قم: مؤسسه آل‌البیت(ع).

شیخ طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن بن علی ( 1375ق)، الاستبصار، نجف: مطبعة ‎النجف.

صالح‏آبادی، علی (1382)، «بازارهای مالی اسلامی»، مجموعه مقالات. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، چاپ اول.

صدر، محمدباقر (1375)، اقتصادنا، قم: مکتبة‎ الاعلام الاسلامی.

فرهنگ، منوچهر (1371)، فرهنگ بزرگ علوم اقتصادی، تهران: نشر آسیم.

مطهری، مرتضی (1373)، بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی، تهران: صدرا.

معصومی‏نیا، غلامعلی (1387)، ابزارهای مشتقه؛ «بررسی فقهی و اقتصادی»، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

میرمعزی، سید حسین (1382)، «بورس‌بازی از دیدگاه فقه». فصلنامه تخصصی اقتصاد اسلامی، سال سوم، شماره 9.

نظری علوم، میثم (1388)، «تأثیر بورس‎بازی بر معاملات بازار بورس در فقه امامیه و حقوق ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه»، پایان‎نامه کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق(ع).

یوسف کمال محمّد (1414ق)، فقه الاقتصاد النقدى، دار الصادر فى دار الهدایة، 1993م.

http://financial-dictionary.thefreedictionary.com/speculation Copyright©2004, Campbell R. Harvey.

Livermor, John (2003), Challang of speculation, New York: Institute of Finance.

Real Estate Dictionary.

Wall Street Words: “An A to Z Guide to Investment Terms for Today's Investor by David L. Scott”. Copyright © 2003 by Houghton Mifflin Company. Published by Houghton Mifflin Company.