مطالعه تطبیقی اوراق مشارکت منتشره در ایران و صکوک مشارکت

نوع مقاله: علمی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه امام صادق علیه‌السلام

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مالی

چکیده

یکی از مهم‌ترین ارکان نظام مالی در هر کشوری ابزارهای مالی هستند. بدون وجود ابزارهای مالی متنوع و کارآمد، تأمین مالی در چرخه اقتصاد مختل می‌گردد. در دهه 1980، ایده استفاده از ابزارهای اسلامی قوت گرفت و انواع مختلف صکوک ابداع گردید. ایران را می‌توان نخستین کشوری قلمداد کرد که اقدام به تأمین مالی از طریق انتشار اوراق مشارکت نموده است. در این پژوهش، تفاوت‌های هر دو گونه اوراق مشارکت منتشره در ایران با مجوز بانک مرکزی و نیز سازمان بورس و اوراق بهادار و صکوک مشارکت منتشرشده در کشورهای خارجی از ابعاد مختلفی چون آمار انتشار، تعاریف، ارکان، ساز و کار انتشار و بررسی فقهی مورد واکاوی و تحلیل قرار گرفته و پیشنهاداتی جهت انتشار صکوک مشارکت در ایران و رفع ضعف‌های ساختاری اوراق مشارکت فعلی ارائه گردیده است.

کلیدواژه‌ها

احمدی حاجی‌آبادی، سید روح‌الله (1386)، «بررسی فقهی- نظری اوراق بهادار اسلامی (صکوک)»، راهبرد یاس، شماره 112.

بجنوردی، سید محمد (1385)، قواعد فقهیه، انتشارات مجد.

پهلوان، حمید و سید روح‌ا... رضوی (1386)، اوراق صکوک، تعریف، انواع و ساختار، سازمان بورس و اوراق بهادار، مدیریت پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی.

جعفرزاده نجار، جنتی، مینا، تأمین مالی از طریق انتشار اوراق مشارکت؛ فرصت‌ها و تهدیدها نمونه موردی: طرح نوسازی و بهسازی بافت فرسوده اطراف حرم مطهر حضرت رضا(ع).

خاندوزی، سید احسان (1385)، بررسی دلایل عدم انتشار اوراق مشارکت توسط بنگاه‌های کوچک، متوسط و بزرگ خصوصی در ایران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

رحیمی فر، مهری (1382)، بررسی عملکرد اقتصادی انتشار اوراق مشارکت در ایران، تهران: معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی.

سروش، اباذر (1387)، «اوراق مشارکت رهنی ابزاری نوین در تأمین مالی بانک‌ها»، اقتصاد اسلامی، شماره 29.

طباطبایی یزدی، محمد کاظم (1417ق)، عروه الوثقی، قم: مؤسسه النشر الاسلامی، جلد 5.

علم‌الهدی، شریف مرتضی (1415ق)، انتصار، قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.

مجتهد، زهرا (1387)، «عبور سازمان از آیین‌نامه عرضه اوراق مشارکت»، دنیای اقتصاد، 22 دی.

محقق حلی (1409ق)، شرائع الإسلام فی مسائل الحرام و الحلال، طهران: انتشارات استقلال.

فبوزی، فرانک، فرانکو مودیلیانی و مایکل فری (1376)، مبانی بازارها و نهادهای مالی، ترجمه حسین عبده تبریزی، جلد 1، نشر آگه، چاپ اول.

محمدی باردیی، احمد (1378)، عقد مشارکت در قانون عملیاتی بانکی بدون ربا (مصوب 1362) و تطبیق آن با حقوق مدنی و فقه امامیه، تهران: دانشکده معارف اسلامی وحقوق دانشگاه امام صادق(ع).

موسوی اردبیلی، سید عبدالکریم (1414ق)، فقه الشرکه، قم، مکتب امیرالمومنین(ع)، چاپ اول.

موسوی خمینی، امام روح‌الله (1368)، تحریرالوسیله، ترجمه علی اسلامی، قم: دفتر انتشارات اسلامی، جلد 2.

موسویان، سید عباس (1386- الف)، ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

موسویان، سید عباس و حسین حسن‌زاده سروستانی (1392)، «آسیب‌شناسی ابزارهای تأمین مالی در بازار سرمایه ایران»، مجموعه مقالات هم‌اندیشی بررسی فقهی، حقوقی و اقتصادی تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی، قم: در دست انتشار

نجفی، محمدحسن (1365)، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، تهران: دار الکتب الاسلامیه.

خراسانی، وحید (1379)، توضیح المسائل، قم: مدرسه باقر العلوم علیه السلام.

Al-Bashir, Muhammad & AlـAmine, Muhammad (2008), "Sukuk Market: Innovations And Challenges", Islamic Economic Studies, Vol. 15, No. 2.

DIFC, Sukuk Guide book

Jabeen,Zohra, "Sukuk: Principles, Structure And Developments", International Conference on Islamic Finance – Proceeding

Nisar, shariq (2007), "Islamic bonds (Sukuk): its introduction and application", www.financeinislam.com

SUKUK REPORT, (2012), “A Comprehensive Study of the Global Sukuk Market”, IIFM Sukuk Report, available at www.iifm.net.


دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
پاییز و زمستان 1391
صفحه 69-98
  • تاریخ دریافت: 05 مهر 1391
  • تاریخ بازنگری: 22 آبان 1391
  • تاریخ پذیرش: 05 آذر 1391