تحلیل مقایسه‌ای الگو‌های تکافل و آسیب‌شناسی آن‌ها از منظر ذی‌نفعان

نوع مقاله: علمی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع)

2 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی دانشگاه امام صادق(ع)

چکیده

 ازآنجایی ‌که به تکافل به‌عنوان محصولی که در شکل‌بندی ساختار آن از عقود و معاملات اسلامی استفاده می‌گردد، نگریسته می‌شود، بررسی ساختار تکافل و توجه به منافع ذی‌نفعان به‌عنوان ضمانتی برای پایداری این محصول در بازار بیمه، اجتناب‌ناپذیر است. بر این اساس در این مقاله با بررسی جامع ساختار و مدل‌های مختلف تکافل در دو سطح عمومی و خانواده و به آسیب‌شناسی و مقایسه این مدل‌ها از منظر ذی‌نفعان و مالکان اصلی تکافل (مشارکت‌کنندگان) با استفاده از روش تحلیل محتوا پرداخته شد. به نظر می‌رسد که با تغییرات ساختاری الگوهای مختلف تکافل هدف ما از قیمت‌گذاری عادلانه و نیز همسویی منافع ذی‌نفعان بر اساس رهبری مشارکت‌کنندگان محقق نخواهد شد و راهکار کاهش هزینه‌های عامل در تکافل، نزدیک شدن به ساختار بیمه متقابل و محدود کردن اختیارات متصدی تکافل و افزایش اختیارات مشارکت‌کنندگان و نیز همسو‌سازی منافع متصدی تکافل و مشارکت‌کنندگان است. با تقویت حاکمیت شرکتی در ساختار تکافل، شرط لازم برای کم کردن عدم تقارن اطلاعات موجود بین ذی‌نفعان و مشکلات ناشی از آن همچون انتخاب نامساعد و خطرات اخلاقی کاهش خواهد یافت.

کلیدواژه‌ها


آقامهدوی، اصغر و حمیدرضا اسماعیلی گیوی و مجتبی کاوند (1388)، «بررسی الگوهای بیمه اسلامی (تکافل) مبتنی بر مضاربه از نظر سازوکارهای عملیاتی و فقهی (فقه امامیه)»، جستارهای اقتصادی، شماره ۱۲.
اسماعیلی گیوی، حمیدرضا (1389)، «مقایسه کارایی بیمه اسلامی (تکافل) و بیمه متعارف با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی»، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد پیوسته معارف اسلامی و مدیریت (گرایش مالی)، دانشگاه امام صادق(ع).
اقبال، منور (1386)، «معرفی بیمه اسلامی یا تکافل»، ترجمه بهرام علی تیموری و مهرداد قندچی‌لر، تازه‌های جهان بیمه، شماره 115.
رشیدی‌نژاد، حسین (1389)، «بررسی و مطالعه ارائه بیمه‌های خرد با ساختار تکافل در ایران (مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان کرمان)»، رساله دکتری اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی.
سراج‌زاده، سید محمدجواد (1388)، «تحلیل نظری مقایسه‌ای بیمه متعارف و تکافل»، پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع).
عسکری، محمدمهدی و حمیدرضا اسماعیلی (1387)، «تحلیل نظری ساختار بیمه‌های عمر در نظام تکافل و بیمه‌های متعارف»، اقتصاد اسلامی، شماره 32.
عظیم‌زاده آرانی، محمد (1391)، «تحلیل مقایسه‌ای بیمه اتکایی و تکافل اتکایی و ارائه پیشنهاداتی جهت اجرایی کردن تکافل اتکایی در جمهوری اسلامی ایران»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد پیوسته معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع).
گروه مطالعات اسلامی بیمه پژوهشکده بیمه (1391)، «الگوی تکافل و الزامات اجرای آن در ایران» (طرح پژوهشی به سفارش بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران).
محمدی‌مهر، محمدحسن (1385)، «بررسی تطبیقی نظام بیمه و تأمین اجتماعی با نظام تکافلی اسلام»، پایان‌نامه، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
ناطق گلستان، احمد (1388)، امکان‌سنجی ایجاد مؤسسات بیمه اسلامی در جمهوری اسلامی ایران با توجه به موازین فقه امامیه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد پیوسته رشته معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق(ع).
Abdul Wahab, Abdul Rahim; Lewis, Mervyn K.; Hassan, M. Kabir (2007), "Islamic Takaful: Business Models, Shari' a Concerns and Proposed Solutions";Thunderbird international Business Review, No.3.
Akhter Waheed (2008), "Potential of Takaful in Pakistan, Operatinal and Transformational Praadigm", PHD Thesis of Philosophy in Management Sciences, National University of Modern Languages, Islamabad.
Archer, Simon & Abdel Karim, Rifaat Ahmed &Nienhaus, Volker (2009), "Takaful Islamic Insurance, concept & regulatory issues", John Wiley & Sons Pte. Singapore.
Billah, Masum (2003), Islamic Insurance; takaful, Kuala lampur, Malaysia
FazliYusofMohd, Wan Ismail Wan Zamri, MohdNaaim Abdul Khudus (2011 "Fundamentals of Takaful", IBFIM.
Iqbal, M (2005), General takaful practice, gemainsani, Jakarta
Ismail Ezamshah, (2011), "Basic Takaful Broking Handbook Handbook", IBFIM, Kuala Lumpur
Jaffer, Soheil (2007), "Islamic insurance: trends, opportunities and the future of Takaful", Euromony Institutional Investor, London.
Jensen M. and MeclingW, (1976), "Theory of the Firm, Managerial Behavior, Agency Costs and Ownership Structure", Journal of Financial Economics,Vol.3, No.4.
KhorshidAly (2004), Islamic Insurance a Modern Approach to Islamic bank, Routledge Curzon, London.
Kwon, Jean W. (2007), "Islamic Principle and Takaful Insurance: Re-evaluation", Journal of Insurance Regulation, National Association of Insurance Commissioners, Vol. 26, pp. 53-79.
Mayers, David, and Clifford W. Smith, Jr. (1986), "Ownership Structure and Control—The Mutualizationof Stock Life Insurance Companies" Journal of Financial Economics, No.16.
Maysami, Ramin Cooper & kwon, Jean w. (1999), "An Analysis of Islamic Takaful Insurance", Journal of Insurance Regulation, pp109 &129.
TolefatAbdolrahman (2006), "Mixed model is the best approach", ICMF series of takaful articles.
W. Smith Clifford (1986), "On the Convergence of Insurance and Finance research", journal of risk and insurance,
YassinNaser, Ramly Jamil (2011), "Takaful: A Study Guide", IBFIM, Kuala Lumpur
Zalkifli Ahmad mazlan, AbdRahmanAbdulHashem, Yassin Nasser, Ramly Jamil, (2012), "Basic Takaful Practices Entry Level For Practitioners", IBFIM, Kuala Lumpur