تحلیل مقایسه‌ای بیمه اتکایی و تکافل اتکایی و ارائۀ راه‌کارهایی جهت اجرایی کردن تکافل اتکایی در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: علمی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع)

2 دانشجوی دکتری اقتصاد نفت و گاز دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

در شرکت‌های بیمه گاهی خسارت به حدی است که مجموع ذخایر یک شرکت بیمه نیز برای جبران آن کفایت نمی‌کند؛ بنابراین شرکت‌ها‌ی بیمه اتکایی به وجود آمدند. همان‌گونه که وجود بیمه اتکایی برای بقای شرکت‌های بیمه به هنگام خسارت‌های پیش‌بینی ‌نشده ضروری است، وجود عملیات تکافل اتکایی نیز برای شرکت‌های تکافل که عملیات بیمه را در قالب عقود اسلامی انجام می‌دهند، حیاتی است. این تحقیق به روش کتابخانه‌ای و با رویکرد تحلیلی-توصیفی ‌صورت گرفته است. هدف اصلی تحقیق، مقایسه میان بیمه اتکایی تکافل اتکایی می‌باشد که بعد از معرفی بیمه اتکایی و تکافل اتکایی به آن پرداخته شده است.
بخش دیگر مقاله، عملکرد بیمه اتکایی ایران را در دو بخش داخلی و خارجی مورد بررسی قرار می‌دهد. در بخش داخلی بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران و در بخش خارجی صندوق بیمه اتکایی و شرکت‌های بین‌المللی را به خاطر سابقه طولانی در امر بیمه اتکایی به‌عنوان نمونه انتخاب نمودیم و مشکلات و محدودیت‌های آن‌ها را بیان نمودیم و سرانجام ایجاد تکافل اتکایی در جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یک مکمل در کنار سایر پوشش‌های اتکایی مطرح می‌شود

کلیدواژه‌ها


اختر، وحید (1387)، صنعت بیمه ایران و پتانسیل آن برای تکافل، پانزدهمین همایش ملی و دومین همایش بین‌المللی بیمه و توسعه، پژوهشکده بیمه و بیمه مرکزی.
اسماعیلی گیوی، حمیدرضا (1389)، مقایسه کارایی بیمه اسلامی (تکافل) و بیمه متعارف با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد مدیریت، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق(ع).
بی‌آزار شیرازی، عبدالکریم (1360)، رساله نوین، جلد 4، تهران، مؤسسه انجام.
توحیدی‌نیا، ابوالقاسم (1386)، «تکافل و اهمیت توسعه آن در صنعت بیمه کشور»، صنعت بیمه، شماره 4، شماره 88.
جمالیزاده، احمد (1380)، بررسی فقهی عقد بیمه، قم: بوستان کتاب، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
خسروشاهی، پرویز (1387)، بیمه اتکایی اجباری: چالش‌ها و راهکارها، پانزدهمین همایش ملی و دومین همایش بین‌المللی بیمه و توسعه.
رفیعیان، ضیا (1374)، «بیمه‌گران ایرانی در قبال مشکل اتکایی»، صنعت بیمه، شماره 40.
سراج‌زاده، سید محمدجواد (1388)، تحلیل نظری مقایسه‌ای بیمه متعارف و تکافل، پایان‌نامه کارشناسى ارشد، دانشگاه امام صادق (ع).
عرفانی، توفیق (1371)، قرارداد بیمه در حقوق اسلام و ایران، تهران، انتشارات کیهان
عسگری، محمدمهدی و حمیدرضا اسماعیلی گیوی (1389)، صنعت تکافل: ویژگی‌ها، فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌رو، مجموعه مقالات نخستین همایش مالی اسلامی، دانشگاه امام صادق(ع) و بانک کشاورزی، چاپ اول.
عسگری، محمدمهدی و حمیدرضا اسماعیلی گیوی (1391)، «تحلیل نظری مقایسه‌ای ساختار بیمه‌های عمر در نظام تکافلی اسلام و بیمۀ متعارف»، اقتصاد اسلامی، شماره 32.
علوی، سید محمدمهدی (1377)، بیمه اتکایی در ایران، نشریه بیمه آسیا، بخش میز‌گرد.
فاضلیان، سید محسن و مجتبی کاوند و حمیدرضا اسماعیلی گیوی (1389)، بررسی فرآیند تکافل ‌اتکایی، فرصت‌ها و چالش‌های پیش رو، مجموعه مقالات نخستین همایش مالی اسلامی، دانشگاه امام صادق(ع)، چاپ اول.
فطانت، محمد و علیرضا ناصرپور اسد (1388)، مبانی تبدیل به اوراق بهادار‌سازی ریسک در شرکت‌های بیمه‌ای، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره 1937.
کارتر، رابرت. ال (1372)، بیمه اتکایی، ترجمه هادی دستباز، انتشارات بیمه مرکزی ایران.
کریمی، آیت (1366)، «اکو، بیمه و صندوق اتکایی»، بیمه مرکزی ایران، شماره 4.
کریمی، آیت (1366)، «آشنایی با جنبه‏های عمومی بیمه اتکایی»، بیمه مرکزی ایران، شماره 2.
کریمی، آیت (1367)، کلیات بیمه، پژوهشکده بیمه، تهران.
گروه کارشناسان شرکت سوئیس ری (1372)، بیمه اتکایی بیمه‌های غیر زندگی، ترجمه آیت کریمی، انتشارات بیمۀ مرکزی ایران، چاپ اول.
محمدی‌مهر، محمدحسن (1385)، بررسی تطبیقی نظام بیمه و تأمین اجتماعی با نظام تکافلی اسلام، پایان‌نامه کارشناسى ارشد، دانشگاه امام صادق(ع).
مطهری، مرتضی (1364)، بررسی فقهی مسئله بیمه، بیمه ایران، انتشارات میقات.
معصوم بالله، مهد (1389)، تکافل کاربردی و بیمه مدرن قوانین و اصول کاربردی، ترجمه سید محسن روحانی، انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ اول.
معصوم بالله، مهد (2001)، الگوی تکافل اتکایی، بی‌جا.
موسویان، سید عباس (1386)، ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
نکویی، لطف‌الله (1377)، بیمه اتکایی در ایران، نشریه بیمه آسیا، بخش میز‌گرد.
هوشنگی، محمد (1352)، بیمه اتکایی، انتشارات مدرسه عالی بیمه تهران.
یقینی، محمدرضا (1379)، بررسی مبانی فقهی بیمه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد الهیات، (گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی)، دانشکده معارف اسلامی و الهیات دانشگاه امام صادق(ع).
Akhtar vahid (2008), Potential of Takaful in Pakistan: Operational and Transformational Paradim, Dissertation of P.h.d, Pakistan.
Akoob, mahomed (2009), reinsurance and retakaful, wiley press.
Al- qaradawi, yusuf (1982), the lawful and the prohibited in islam.english translation. (new delhi,Islamic book service.
Arbouna, Mohammed Burhan (2000), The Opertion Of Rrtakaful(Islamic Reinsurance) Protection,Arab Law Quartely, Vol. 15, No. 4.
Golding, C (1995), The Law and Practice of Reinsurance, 4th edition, Brentford Middlesex. Mathematics and Economics.
Golding, C (2005), Mohd, Islamic Insurance:Its Origins and Development, Arab Law Quartely, Vol.13, No. 4
Golding, C (2006), Re-takaful (Islamic Re-insurance) Paradigm, http//.www.islamic-insurance.com
Jafar, Sohail (2007), Islamic Insurance, Trends Opportunities & The Future of Takaful. London. Euromoney Institution Investor PL
Khanzada Shoaib (2006), Life Insurance, Workshop, 14 September, Karachi
Ma’sum Billah (2003), Islamic Insurance (Takaful); Ilmieh Publisher; Kuala lampur, Malaysia.
Mcissac, D, and Babbel D (1995), The World Bank Primer on Reinsurance. Policy Research Working Papers.
Ramin Cooper Maysami and W. Jean Kown, "An Analysis Of Islamic Takaful Insurance (2002), A Cooperative Insurance Mechanism", Journal Of Insurance Regulation, Vol.18. No.1 (Fall 1999) [Online]. Available: http:// www.anic.org / 1 publications /jr/ jir/ 181/ 181_f6.htm.
Staking,K. and Babbel, D (1995), The Relation Between Capital Structure, Interest Rate Sensitivity, and Market Value in the Property- liability Insurance Industry. Journal of Risk and Insurance, 62(4).
Sterling offices ltd (1931), a history of reinsurance with sidelights on insurance, London.
Tarmidzi, mohd (2008), introduction to takaful, a presentation of mll basic course, Iranian insurance research & training center, Tehran.
Vedeno, D, Miranda, M, Dismukes R and Glauber, J (2004), Economic Analysis of the Standard Reinsurance Agreement. Selected Paper Presented at AAEA Annual Meeting Denver, CO, August 1-4.
Vollbercht, jörg (2001), Policy Issues In Insurance: Insurance Regulation Liberalization And Financial Convergence, Published by Organization for Economic Co_operation and Development (OECD) Publishing, Edition: illustrated.