اجرای صحیح تسهیلات سلف در بانکداری اسلامی به کمک بورس تخصصی کالا در مورد کالاهای استاندارد بورسی

نوع مقاله: علمی

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه مفید

2 مدرس مؤسسه غیرانتفاعی حکمت قم

چکیده

بانک‌ها به عنوان واسطه‌های مالی درصدد انباشت سرمایه در کنار سایر عوامل تولید می‌باشند. در بانکداری اسلامی روش‌های مختلفی جهت پاسخ به نیاز مشتریان مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع روش‌های مورد استفاده در کنار کاربردهای اقتصادی نیازمند رعایت الزامات شرعی می‌باشند. از جمله تسهیلاتی که در پاسخ به نیاز تولیدکنندگان برای تأمین مالی در قانون عملیات بانکی بدون ربا در نظر گرفته شده است، تسهیلات مبتنی بر عقد سلف می‌باشد که در سال‌های اخیر به دلیل ریسک‌گریز بودن بانک‌ها و همچنین عدم تمایل آن‌ها به ورود به بخش واقعی اقتصاد، از اجرای واقعی آن سرباز زده‌اند. این در حالی است که توجه به امر تأمین مالی به منظور تولید با رعایت اصول شرعی همواره باید مورد توجه بانک‌ها قرار گیرد.
در مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی با استفاده از منابع کتابخانه‌ای به بررسی این فرضیه پرداخته می‌شود که، «بورس‌های تخصصی کالا می‌توانند بانکداری اسلامی را در احیاء و اجرای صحیح تسهیلات سلف، در مورد کالاهای قابل معامله در بورس تخصصی کالایاری نمایند». در واقع بهره‌گیری بانکداری اسلامی از ظرفیت نهادهای فعال بازار سرمایه زمینه را برای کاهش هزینه‌ها و همچنین گسترۀ فعالیت آن‌ها در بخش‌های مختلف اقتصادی فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها


اکبریان، رضا و حمید رفیعی (1386)، «بانکداری اسلامی؛ چالش­های نظری- عملی و راهکارها»، اقتصاد اسلامی، شماره 26، صص 97- 118.

جمشیدی، سعید (1390)، بانکداری اسلامی (اصول و قواعد سپرده‌ها، تسهیلات اعطایی و ابزارهای مشتقه تأمین مالی)، تهران: مؤسسه عالی آموزش بانکدرای ایران و اداره آموزش و مطالعات نیروی انسانی بانک مرکزی ج.ا.ا، چاپ دوم.

دادخواه، هادی، حمید علی‌بیگی و محمدعلی مصطفی‌پور (1392)، «بررسی عملکرد بانکداری بدون ربا بر مبنای الگوی حماسه اقتصادی»، بیست­و سومین همایش سالانه سیاست­ها پولی و ارزی (ثبات اقتصادی و حمایت تولید)، تهران: پژوهشکده پولی و بانکی، بانک مرکزی ج.ا.ا، مرکز همایش­های بین‌المللی صداوسیما.

زنجیرانی فراهانی، نسیبه و همکاران (1385)، ملزومات رشد وتوسعه بازار سرمایه در ایران، تهران: مرکز مطالعات تکنولوژی دانشگاه صنعتی شریف، گروه مدیریت مالی و سرمایه­گذاری، چاپ اول.

موسویان، سید عباس (1389)، «اوراق سلف، ابزاری برای تأمین مالی پروژه­های بالادستی صنعت نفت»، اقتصاد اسلامی، شماره 39، صص 85- 116.

نظرپور، محمدنقی و سیدعباس موسویان (1393)، بانکداری بدون ربا (از نظریه تا تجربه)، قم: دانشگاه مفید، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، چاپ اول.

Al-Zaabi, Obaid Saif (2010), "Salam Contract in Islamic Law: A Survey," International Association for Islamic Economics Review of Islamic Economics, Vol. 14, No. 2, pp. 91–122.

 Muhammad, Mohd Zulkifli, Chong, Rosita (2007), "the Contract of Bay al-Salam and Istisna in Islamic Commercial Law: a Comparative Analysis, Labuan e- Journal of Muamalat and Society, vol. 1, pp. 21-28.