اوراق قرض‌الحسنه و تأمین مالی کسب‌و‌کارهای اجتماعی

نوع مقاله: علمی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

2 مربی گروه حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودسر و املش

چکیده

رشد و توسعه اقتصادی پایدار از مهم‌ترین آرمان‌های اقتصادی هر کشوری است که می‌بایست در چارچوب نظام اقتصادی محقق شود. براساس آموزه‌های اسلامی عدالت، امنیت و رشد اقتصادی اهداف مکتب اقتصاد اسلامی هستند که تحقق و پیگیری آنها جهت رسیدن به رفاه عمومی ضروری است. مقاله حاضر امکان تأمین مالی کسب‌و‌کار‌ها و پروژه‌های اجتماعی را در چارچوب نظام اقتصادی اسلام در بازار سرمایه ایران بررسی می‌کند. در این مقاله چارچوب‌های نظری که در یک دهه اخیر در خصوص کسب‌و‌کار اجتماعی و همچنین ابزار‌های مالی جهت انجام پروژه‌های کلان با تأثیرات اجتماعی ارائه شده مورد بررسی قرار گرفته و مدل عملیاتی جهت تأمین مالی کسب‌و‌کارهای اجتماعی و پروژه‌های زیربنایی در ایران ارائه شده است. براساس یافته‌های پژوهش امکان ایجاد بازاری به نام «بازار کسب‌وکار اجتماعی» و انتشار نوعی اوراق مبتنی‌بر قرض‌الحسنه به نام اوراق قرضه‌الحسنه اجتماعی وجود دارد که با استفاده از آنها می‌توان به تأمین مالی و توسعه کسب‌وکار‌های اجتماعی و پروژه‌های زیربنایی اقدام کرد.

کلیدواژه‌ها


احمدی حاجی‌آبادی، روح‌الله (1386)، «بررسی فقهی - نظری اوراق بهادار اسلامی (صکوک)»، راهبرد توسعه، شماره 12، صص 95-112.

بیات، روح‌الله (1394)، «رویکردهای مبتنی بر اخلاق و حقوق اجتماعی در نظام‌های اقتصادی سرمایه‌داری و اسلام»، اقتصاد و بانکداری اسلامی، شماره 10، صص 85-110.

توحیدی‌نیا، ابوالقاسم (1391)،جذب سپرده قرض‌الحسنه به کمک ابزار مالی اسلامی (صکوک)، تحقیقات مالی اسلامی، شماره 2، صص 143-160.

حسن‌‌زاده، علی و اعظم احمدیان (1391)، تأثیر ابزارهای اسلامی بر رشد سرمایه‌گذاری، مطالعات اقتصاد اسلامی، شماره 9، صص 29-58.

رضاییان فردویی، صدیقه و سیدسپهر قاضی‌نوری (1389)، «مدل‌یابی نقش اخلاق در موفقیت سیستم‌های مدیریت دانش»، سیاست علم و فناوری، شماره 6، صص 65-79.

سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1384)، گزارش نظارتی پروژه‌های عمرانی ملی، دفتر نظارت و ارزیابی طرح‌ها.

طهماسبی، هامون (1394)، بانکداری با دغدغه توسعه پایدار، تهران: انجمن حامیان فرهنگ قرض‌الحسنه و کارآفرینی اجتماعی.

علی‌عصار، نرگس (1392)، «بررسی انواع صکوک در بانکداری اسلامی»، اقتصادی، شماره
3 و 4، صص 21-32.

فراهانی‌فرد، سعید (1378)، سیاست‌های پولی در بانکداری بدون ربا، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

فرجی شهرزاد و سمانه واشقانی‌فراهانی (1390)، ابزارهای نوین تأمین مالی:کاربرد اوراق قرض‌الحسنه، مرابحه، اجاره و استصناع در سیستم بانکی، تهران: اداره تحقیقات و کنترل ریسک بانک سپه.

لشکری محمد و مریم بهزاد‌‌ارجمندی (1391)، «بررسی روش‌های تأمین مالی در سیستم اسلامی با تأکید بر صکوک»، اقتصاد و بانکداری اسلامی، شماره 1، صص 33-56.

ملکیان، سیدنظام‌الدین و شهناز ناصری (1394)، «بررسی تطبیقی اهداف اقتصادی مکتب اسلامی و اقتصاد سرمایه‌داری»، اقتصاد و بانکداری اسلامی، شماره 8، صص 7-28.

موسویان، سیدعباس (1386)، «صکوک مزارعه و مساقات ابزار مالی مناسب برای توسعه بخش کشاورزی»، اقتصاد اسلامی، شماره 26، صص 71-96.

موسویان، سیدعباس (1394)، «ابزارهای مالی جدید برای گسترش قرض‌الحسنه»، تهران: همایش صندوق مهر امام رضا(ع).

میثمی، حسین، حسین عبداللهی و مهدی قائمی‌اصل (1389)، «وقف به مثابه منبع تأمین مالی خرد اسلامی درس‌هایی برای باز طراحی نظام قرض‌الحسنه در کشور»، پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، شماره 130، صص 78-86.

نجفی، بهاءالدین و وحید یعقوبی (1384)، «تأمین مالی خُرد: راهکاری نوین برای کاهش فقر در جوامع روستایی»، اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 49، صص 1-26.

Bletsas, A (2013). Social Impact Bonds: New Financing for the NFP Sector? Sacoss.

Chesbrough, H., & Rosenbloom, R. S. (2002). The Role of the Business Model in Capturing Value from Innovation: Evidence from Xerox Corporation's Technology Spin‐off Companies. Industrial and Corporate Change, 11(3), 529-555.

Davis, R. (2014). Social Impact Bonds: Private Finance that Generates Social Returns , European Parliament.

EU Social Security Guidelines. (2016) Social Security Programs Throughout the World: Europe, 1-46

Fauscette .m & Traudt E. (2010). Sosial Business Framework: Using People Platform to Enable Transformation, IDC.

Grove, A., & Berg, G. A. (Eds.). (2014). Social Business: Theory, Practice, and Critical Perspectives. Springer Science & Business Media.

IMF Working Paper. (2015). An Overview of Islamic Finance.

Perron, j. (2011), Promoting and Developing Social Business: The French Perspective. The Journal of Social Business, 1(1), 78-91.

Saatci, E. Y., & Urper, C. (2013). Corporate Social Responsibility Versus Social Business. Journal of Economics, Business & Management, 1(1), 62-65.

Scotland Social Investment Report .(2015), Social Our Impact, 1-24.

Steven, V. & Greenblatt, J. (2013). Pay for Success-An Innovative Approach to Improve Results & SaveMoney, Whitehouse Office of Management & Budget, 19-23.

Yunus, M. (2007). Creating a World Without Poverty: Social Business & the Future of Capitalism. Public Affairs , 1-19

Yunus, M., Moingeon, B., & Lehmann-Ortega, L. (2010). Building Social Business Models: Lessons from the Grameen Experience. Long Range Planning, 43(2), 308-325.