مدل مفهومی سرمایه‌گذاری پاک با تأکید بر راهبری شرکتی با رویکرد اسلامی

نوع مقاله: علمی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد حسابداری،‌ دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم

2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشگاه قم

3 استادیار گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

چکیده

پرداخت وجوهات واجب شرعی چون زکات و خمس، علاوه‌‌بر توزیع ثروت بین نیازمندان و کاهش فقر و فاصله طبقاتی، طبق نص صریح قرآن و روایات باعث پاک شدن جان‌ها و اموال می‌گردد. از طرفی در اقتصاد شرکت پایه امروزی، به‌ کارگیری اموال به‌ عنوان سرمایه‌های پولی و مالی از عمومی‌ترین منابع کسب درآمد است. انجام فرآیند سرمایه‌گذاری و کسب سود با استفاده از سرمایه پاک موجب می‌شود صاحب سرمایه بتواند در سودهای حاصله، تصرف حلال نماید و این به ‌نوبه خود آثار فردی و اجتماعی به همراه خواهد داشت.
در مقاله پیش‌رو به دنبال این هستیم که سرمایه پاک را معرفی کرده و راهکار رسیدن به آن و نقش راهبری شرکتی در این خصوص را بیان کنیم. برای این منظور، پس از مطالعه مبانی نظری و با استفاده از روش‌های تفسیری و تحلیلی و تهیه پرسشنامه، استنتاج منطقی حاصل و در نهایت، به طراحی مدل مفهومی منتهی گردید. پرسشنامه نهایی بین متخصصان حوزوی و دانشگاهی، توزیع و پس از نظرسنجی، نظر 71 نفر از خبرگان گردآوری و مورد تجزیه ‌و تحلیل قرار گرفت. برای تحلیل آماری نیز از نرم‌افزار SPSSاستفاده‌ شده است.
نتایج پژوهش نشان داد، توافق عمومی خبرگان نسبت به تعریف ارائه‌ شده از عبارت جدید سرمایه پاک و راهکار رسیدن به آن وجود دارد. همچنین انجام فرآیند پاک‌سازی سرمایه، با استفاده از ابزار نظارتی و هدایت‌گر راهبری (حاکمیت) شرکتی و طراحی سازوکار هیأت نظارت شرعی، امکان‌پذیر است. در این راه ضرورت تدوین مقررات و استانداردهای حسابداری و حسابرسی مورد تأیید خبرگان قرار گرفت. در این تحقیق، سرمایه پاک و مباحث مربوط به آن منحصر به اظهار داوطلبانه و در اشخاص حقیقی می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.

استیگلیتز، جوزف (1391)، سقوط آزاد (بازارهای آزاد و افول اقتصاد جهانی)، مترجمان: محمدناصر شرافت‌جهرمی و رسام مشرفی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

انصاری، عبدالرحمن و مصطفی آخوندی (1380)، بررسی تاریخی و فقهی خمس و فتاوای حضرت امام خمینی(ره) و چهارده تن از مراجع تقلید، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

پیکتی، توماس (2013)، سرمایه در قرن بیست و یکم، مترجم: اصلان قودجانی، تهران: طرح نقد، چاپ اول.

تاری، فتح‌الله و سمیه جعفری (1393)، «تأثیر خمس بر مصرف و سرمایه‌گذاری رهیافتی از الگوی کالدور» پژوهش‌های اقتصادی، شماره 55، صص 137-156.

تفضلی، فریدون (1376)، اقتصاد کلان، نظریه‌ها و سیاست‌های اقتصادی، تهران: نی.

توتونچیان، ایرج (1379)، پول و بانکداری اسلامی و مقایسه آن با نظام سرمایه‌داری،
تهران: توانگران.

ثقفی، علی (1393)، نظریه‌های حسابداری، تهران: انجمن حسابداری ایران و نشر ترمه.

جابری، علی‌اکبر (1389)، استانداردهای بانک‌ها و مؤسسات مالی اسلامی، تهران: مدیریت بررسی‌های فنی و حرفه‌ای سازمان حسابرسی، شماره 164.

چپرا، عمر و حبیب احمد (2002)، حاکمیت شرکتی در مؤسسات مالی اسلامی، مترجم: حسین میثمی، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

حاج‌شیخی، امیر (1389)، کلیات خمس- خمس ارباح مکاسب، قم: راز نهان.

حر‌عاملی، محمد بن حسن (1409ق)، وسائل‌الشیعه، قم: مؤسسه آل‌البیت.

حساس‌یگانه، یحیی (1391)، فلسفه حسابرسی، تهران: علمی و فرهنگی.

دشتی، محمد (1382)، تفسیر نهج‌البلاغه، قم: آل علی(ع)، نامه 25 و 26.

دیگان، آنرمن و جفری کریگ (1980)، تئوری حسابداری مالی، مترجم: علی پارساییان،
تهران: چشمه.

ریاضی، حامد و مصطفی ملکی (1388)، مبانی مدیریت سرمایه‌گذاری مالی، تهران: سایه‌ گستر.

زرگرنژاد، غلام‌حسین (1378)، تاریخ صدر اسلام، تهران: سمت.

شیلر، رابرت (1393)، رد پیشنهاد پیکتی، روزنامه دنیای اقتصاد، شماره 3208.

صادقی‌پور، علی، سعید فراهانی‌فرد و رضا غلامی‌جمکرانی (1395) «مدل مفهومی سرمایه‌گذاری پاک با تأکید بر راهبری شرکتی با رویکرد اسلامی» پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی قم واحد علوم تحقیقات.

عرب‌مازار‌ یزدی، محمد، سعید محسنی‌نیا و سیداحسان حسینی (1391)، «حسابداری در زمینه محاسبه خمس»، تهران: همایش ملی حسابداری ارزشی.

عظیمی‌دخت‌شورکی، سیدمحسن و غلامرضا مصباحی‌مقدم (1387)، مالیات اسلامی و توزیع آن، تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

غلامی‌جمکرانی، رضا، هاشم نیکومرام و فریدون رهنمای‌رودپشتی (1392)؛ «ضرورت چارچوب نظری گزارشگری مالی با رویکرد اسلامی از منظر خبرگان حرفه‌ای و دانشگاهی»، تحقیقات مالی اسلامی، شماره 5، 35-72.

فراهانی‌فرد، سعید (1386)، نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اسلام، تهران: کانون
اندیشه جوان.

فرگوسن، نیال (1392)، برآمدن پول - تاریخ مالی جهان، مترجم: شهلا طهماسبی،
تهران: پژواک.

فرزانی، حجت‌اله و مجتبی مرتضی‌زاده (1391)، «نگاهی دیگر به اصول حاکمیت شرکتی متعارف از منظر اسلام»، تهران: همایش ملی حسابداری ارزشی.

متوسلی، محمود، جعفر عبادی و محمود مشهدی‌احمد (1390)، «اقتصاد ارتدکس مطالعه‌ای در معنا، مفهوم و ویژگی‌های آن»، تحقیقات اقتصادی، شماره 97، صص 171-201.

محسنی‌گرگانی، احمد (1380)، زکات در اسلام، تهران: پیام مهدی(ع).

مرعشی‌نجفی، سیدشهاب‌الدین (1368)، توضیح المسائل، قم: کتابخانه عمومی مرعشی نجفی.

مکارم‌شیرازی، ناصر (1380)، برگزیده تفسیر نمونه، قم: دارالکتاب الاسلامیه، جلد دوم.

مکارم‌شیرازی، ناصر (1391)، توضیح المسائل، قم: امام علی بن ابی‌طالب(ع)، چاپ 47.

میرمعزی، سیدحسین (1384)، اقتصاد کلان با رویکرد اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

نجفی، ابراهیم، سدیدی، مهدی و یحیی حساس‌یگانه (1390) دکترین حسابداری در اسلام، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

نمازی، حسین و یدالله دادگر (1390)، اقتصاد متعارف، اقتصاد ارتدکس و اقتصاد اخلاق مدار، تهران: شرکت سهامی.

ورهرامی، ویدا، جابر لایق‌گیلگو و وحید لایق‌گیلگو (1395)، «تأثیر زکات بر توزیع درآمد در ایران طی سال‌های 1380 – 1390»، جستارهای اقتصادی، شماره 25، صص 9-26.

همت‌فر، محمود، محمد اصلانی و فاطمه لطفعلیان (1391)، «الگوی حاکمیت شرکتی اسلامی»، حسابرس، شماره 59، صص 116-124.

http://www.halalworldinstitute.org

http://www.daraian.com

http://www.alef.ir