الگوی مشارکت مطمئن، جایگزینی برای کژکارکرد بانکداری مشارکتی

نوع مقاله: علمی

نویسنده

دانشجوی کارشناسی‌ارشد معارف اسلامی و مدیریت گرایش مالی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

چکیده

بانکداری مشارکتی به‌عنوان یکی از انواع الگوهای بانکداری اسلامی مورد توجه نظریه‌پردازان مالی اسلامی بوده است. این نوع از بانکداری در حوزه عمل و نظر، با چالش‌هایی مواجه بوده است که برای رفع آن، راهکارهایی پیشنهاد شده است. یکی از چالش‌های نظری، عدم‌توانمندی در اطمینان بخشی به سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز می‌باشد. این در حالی است که اطمینان بخشی به سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز، یکی از کارکردهای مهم بانکداری متعارف است. در واقع، کارکرد مزبور با ماهیت بانکداری مشارکتی در تضاد است که می‌توان از آن به کژکارکرد تعبیر کرد. این پژوهش، بر آن است تا به این سوال پاسخ دهد که چگونه می‌توان به اصلاح کژکارکرد مزبور در نظام مالی پرداخت به‌طوری‌که از مشارکت و ظرفیت مالی سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز استفاده کرد. پژوهش حاضر، برای رفع کژکارکرد مزبور الگوی مشارکت مطمئن را پیشنهاد می‌کند. در الگوی مزبور کارکردهای اطمینان بخشی و مشارکت میان سرمایه‌گذاران و سرمایه‌پذیران از یکدیگر منفک می‌شوند، به‌طوری‌که نهادهایی مانند صندوق‌ها؛ کارکرد مشارکت میان سرمایه‌گذاران و سرمایه‌پذیران و ابزارهای پوشش ریسک مانند مشتقات مالی کارکرد اطمینان بخشی را انجام می‌دهند. این تحقیق، در نهایت به این مهم دست می‌یابد که ترکیب نهادهای مشارکتی و ابزارهای پوشش ریسک می‌تواند به‌ایجاد الگویی کمک کند که در آن مشارکت به‌عنوان یکی از ارکان مهم نظام مالی اسلامی مورد توجه قرار گیرد و هم به نیازهای سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز التفاتی شده باشد.

کلیدواژه‌ها


احمدی حاجی‌آبادی، سیدروح‌الله و احمد بهاروندی (1389). «راهکارهای اجرای صحیح عقدهای مشارکتی در نظام بانکی ایران»، اقتصاد اسلامی، شماره 38، 119-146.

اعتصامی، سیدامیرحسین، محمدجواد شریف‌زاده (1392). «مدیریت عقدهای مشارکتی بانک‌ها براساس الگوی تکافل اصناف»، اقتصاد اسلامی، شماره 50، 131-159.

اکبریان، رضا و سارا استدلال (1387). «بررسی سرمایه‌گذاری در نظام مشارکت در سودوزیان، اقتصاد اسلامی، شماره 1، 9-28.

حسن‌زاده‌سروستانی، حسین و مهدی‌یار سرشار (1391). « مطالعه تطبیقی اوراق مشارکت منتشره در ایران و صکوک مشارکت»، تحقیقات مالی اسلامی، شماره 3، 69-98.

هدایتی، سیدعلی‌اصغر، ایرج توتونچیان، حسین عیوضلو، سیدحسین میرجلیلی و حسن آقانظری (1381). «آیا بانکداری ایران، اسلامی است؟»، اقتصاد اسلامی، شماره 6، 9-24.

شعبانی، احمد و سجاد سیفلو (1390). «مقایسه تطبیقی بانکداری وکالتی و مشارکتی و ارائه راهکاری جدید»، معرفت اقتصاد اسلامی، شماره 5، 80-116.

طالبی، محمد و حسن کیایی (1391). «ریشه‌یابی چالش‌های استفاده از عقود مشارکتی در نظام بانکداری جمهوری اسلامی ایران»، تحقیقات مالی اسلامی، شماره2، 37-56.

مادورا، جف (1388). بازارها و نهادهای مالی، مترجمان: ابراهیم عباسی و علی آدوسی،
تهران: بورس.

موسویان، سیدعباس و حسین میثمی (1394). «بررسی ساختار عملیاتی مطلوب بانکداری اسلامی (‌دلالت‌هایی در راستای اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا)»، روند، شماره 72، 82-93.

موسویان، سیدعباس (1386). «نقد و بررسی قانون عملیات بانکی بدون ربا و پیشنهاد قانون جایگزین»، اقتصاد اسلامی، شماره 25، 9-36.

موسویان، سیدعباس (1381). «آثار اقتصادی جایگزینی نظام مشارکت به جای نظام بهره»، اقتصاد اسلامی، شماره 5، 86-59.

نظرپور، محمدنقی و محبوبه ابراهیمی ( 1388). «طراحی صندوق سرمایه‌گذاری مشترک اسلامی در بازار سرمایه»، اقتصاد اسلامی، شماره 33، 63-94.

نظرپور، محمدنقی و یحیی لطفی‌نیا (1393)، «اجرای صحیح تسهیلات مشارکتی در بانکداری اسلامی به کمک صندوق‌های پروژه‌ محور»، تحقیقات مالی اسلامی، شماره 7، 65-88.

هال، جان (1384). مبانی مهندسی مالی و مدیریت ریسک، مترجمان: سجاد سیاح و علی صالح‌آبادی، تهران، گروه رایانه تدبیرپرداز.

Ball, L. (2011). Money, Banking and Financial Markets. Macmillan.

Bodie, Z., Kane, A., & Marcus, A. J. (2003), Investments Volume 1, United States of America, McGraw−Hill.

Cendrowski, H., Martin, J., Petro, L., & Wadecki, A. (2008). Private Equity: History. Governance, and Operations (Hoboken, NJ: Wiley Finance).

Neave, E. H. (2002). Financial Systems: Principles and Organization. Routledge.

Baker, H. K., Filbeck, G., & Kiymaz, H. (Eds.). (2015). Private Equity: Opportunities and Risks. Oxford University Press.