اتحاد مالکیت در چهارچوب اسلامی و دلالت‌های آن در بازارهای مالی (پول و سرمایه)

نوع مقاله: علمی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده پولی و بانکی

2 پژهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

چکیده

اتحاد مالکیت بین طرفین قرارداد، یکی از مباحث مهم و کلیدی در دانش بانکداری و مالی اسلامی است که می‌تواند آثار قابل توجهی در بازارهای پولی و مالی به همراه داشته باشد. بر این اساس، این تحقیق ضمن تبیین مفهوم اتحاد مالکیت و تحلیل فقهی آن، به این سوال کلیدی پاسخ می‌دهد که: «آثار وجود اتحاد مالکیت بین طرفین معامله در بازارهای پول و سرمایه چیست؟»
مقاله به روش توصیفی و تحلیل محتوا، به دنبال اثبات این فرضیه است که: «وجود اتحاد مالکیت از اجرای برخی از احکام متعارف عقود اسلامی جلوگیری می‌کند». یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که پذیرش اتحاد مالکیت دلالت‌های مشخصی در روابط بازارهای مالی به همراه خواهد داشت. به عنوان نمونه: معاملات مالی دولت، بانک مرکزی و بانک‌های دولتی (با اکثر منابع دولتی) از شمول حرمت ربا خارج بوده و دریافت و پرداخت منابع بین آنها همراه با زیاده در طول زمان، اشکال شرعی ندارد؛ بازار ثانوی برای اسناد خزانه منتشر شده بر روی بدهی‌های دولت به بانک مرکزی و بانک‌های دولتی (با اکثر منابع دولتی) قابل تصور نیست؛ در بازار سرمایه، در صورتی که بانی و فروشنده کالا در صکوک بدهی (مانند صکوک مرابحه) یکسان باشد و یا در حکم شخصیت یکسان باشد، آنگاه صکوک منتشر شده توسط شرکت واسط جهت تامین مالی خرید کالا، با چالش بیع‌العینه مواجه شده و مشروعیت فقهی نخواهد داشت.

کلیدواژه‌ها