تأمین مالی جمعی، الگویی مناسب جهت جذب مشارکت‌های خیّرین

نوع مقاله: علمی - پژوهشی (ابزارهای تأمین مالی اسلامی)

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت مالی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری مدیریت مالی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

امروزه با گسترش شبکه‌های الکترونیکی و اجتماعی و همچنین توسعه «وب2»، فضای مناسب‌تری جهت کمک به نیازمندان فراهم شده است. شایسته است نهادهای فعال در امور خیریّه، با آشنایی و استفاده از این ظرفیت­های جدید، کیفیت و کمیّت خدماتشان را ارتقاء دهند. یکی از این ظرفیت‌های جدید، تأمین مالی جمعی است. نهادهای خیریّه می‌توانند با ایجاد یا استفاده از پلتفرم‌های تأمین مالی جمعی، مشکلات و نیازهای جامعه هدفشان را به‌صورت یک طرح مشخص، در معرض عموم مردم قرار داده و منابع مالی لازم جهت رفع آن نیازها را از عموم مردم تأمین کنند. امروزه از چند مدل اصلی جهت تأمین مالی جمعی استفاده می­شود؛ این مدل­ها عبارتنداز اهداء، پاداش، پیش خرید، استقراض و سهام یا مشارکت در سود و زیان. با استفاده از این مدل­ها به‌‌ویژه مدل اهدایی و پاداش، می­توان به تأمین مالی جمعی امور خیریّه پرداخت. تأمین مالی جمعی روشی چابک است که در آن پول از تعداد زیادی از خیّرین خُرد جمع‌آوری می­شود و جهت تأمین مالی امور خیر مورد استفاده قرار می­گیرد؛ همین امر می­تواند منجر به گسترش فرهنگ انفاق و اجرایی شدن هرچه بهتر آداب انفاق در سطح جامعه شود.
در این مقاله با روشی توصیفی- تحلیلی ابتدا به تبیین پدیده تأمین مالی جمعی پرداختیم و سپس نحوه استفاده از این الگو را جهت جذب مشارکت­های خیّرین توضیح دادیم؛ روابط حقوقی حاکم بر مدل را با استفاده از عقود وکالت و هبه تبیین کردیم. در انتها ضمن بیان این مطلب که مدل ارائه شده چگونه آداب و فرهنگ انفاق را در جامعه توسعه می‌دهد، به برخی فواید این مدل اشاره شد.

کلیدواژه‌ها


ابن‌بابویه، محمدبن على (1362). الخصال. قم: جامعه مدرسین.

ابن‌بابویه، محمدبن على‏ (1395ق). کمال‌الدین و تمام النعمه. تهران: اسلامیه.

ابن‌فارس، احمد (1404ق). معجم مقاییس‌اللغه.قم: المکتب الاعلام الاسلامی.

افشارپور،‌ محسن (1393). مقدمه‌ای بر تأمین مالی جمعی. تهران: دفتر توسعه کارآفرینی وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی.

ایروانی، باقر (1390). دروس تمهدیه فی‌الفقه الاستدلالی (حسن بیت‌جادر، مترجم) قم: نصایح (نشر اثر اصلی 1392).

پاینده، ابوالقاسم (1382). نهج‌الفصاحه. تهران: دنیای دانش.

حرعاملى، محمدبن حسن‏ (1409ق). وسائل‌الشیعه. قم: مؤسسه آل‌البیت(ع).

حرعاملى، محمدبن حسن‏ (1414ق). هدایة الأمة إلى أحکام الأئمة(ع). مشهد: آستان قدس رضوی.

رجحان، سعید (1391). اصول علم فقه. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

زرندی، سعید؛ عساکره، سجاد؛ و افشارپور، محسن (1394). مطالعه تطبیقی مدل‌های کسب‌وکار پلتفرم‌های برتر تأمین مالی جمعی در جهان. فصلنامه مدیریت توسعه فناوری، 3(10)،
150-127.

سیوطی، جلال‌الدین (1404ق). الدر المنثور فی تفسیر الماثور. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی‌نجفی.

شریف‌الرضی، محمد ابن حسین (359ق). نهج‌البلاغه(محمد دشتی، مترجم). قم: آستان قدرس رضوی (نشر اثر اصلی، 1330).

طباطبایی، محمدحسین (1417ق).المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسین حوزه علمیه قم.

عبادی، صادق (1378). بنیاد‌ها و مؤسسات خیریّه غیروقفی در ایران. فصلنامه میراث جاویدان، 7(28)، 24-33.

عزیزی‌ابرقویی، ابوالفتح (1392). انفاق در قرآن کریم. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

قرآن کریم.

قرائتى، محسن (1383). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

قرشی، سیدعلی‌اکبر (1412ق). قاموس قرآن. قم: دارالکتب اسلامیه.

کشتکار، مهدی (1390). تأمین مالی جمعی و نوآوری باز. مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس توسعه نظام تأمین مالی در ایران، 29-18.

کلینى، محمد‌بن‌ یعقوب‌بن اسحاق (1407ق)‏. الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیه.

موسویان، سیدعباس (1381). انفاق قرآنی و ابزارهای مالی مناسب آن در عصر حاضر. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 1(2)، 81-92.

موسویان، سیدعباس؛ و بهاری‌قراملکی، حسن (1391). مبانی فقهی بازار پول و سرمایه. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).

نوری‌افشان، مهدی (1389). چشمه‌های جوشان. تهران: کتاب نیستان.

Belleflamme, P., Lambert, T., & Schwienbacher, A. (2014). Crowdfunding: Tapping the Right Crowd. Journal of business venturing, 29(5), 585-609.

Bone, J., & Baeck, P. (2016). Crowdfunding Good causes: Opportunities and Challenges for Charities, Community Groups and Social Entrepreneurs. NESTA. org.

Bottiglia, R. (2016). Competitive Frontiers in P2P Lending Crowdfunding. In Crowdfunding for SMEs (pp. 61-92). Palgrave Macmillan, London.

Cieh, E. (2015), Crowdfunding in the Internet, in Chip Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia, Online Dynamics (M) Sdn Bhd.

Cumming, D., Leboeuf, G., & Schwienbacher, A. (2015). Crowdfunding Models: Keep-it-all vs. all-or-nothing.

De Buysere, K., Gajda, O., Kleverlaan, R., Marom, D., & Klaes, M. (2012). A Framework for European Crowdfunding, Europian crowdfunding network, 31-34.

Dresner, S. (2014). Crowdfunding: a Guide to Raising Capital on the Internet. John Wiley & Sons.

Moritz, A., Block, J. and Heinz, A. (2016): Financing Patterns of European SMEs – An Empirical Taxonomy, EIF Working Paper 2015, 65-89.

Massolution, A. (2015), The Crowdfunding Industry Report, 1-19.

Ordanini, A., Miceli, L., Pizzetti, M., & Parasuraman, A. (2011). Crowd-Funding: Transforming Customers into Investors Through Innovative Service Platforms. Journal of Service Management, 22(4), 443-470.

Trullols, C. (2014). Social Impact Finance. Springer.

Wahjono, S. (2015), Islamic Crowdfunding: Alternative Funding Soloutions, 1st World Islamic Social Science Congress.