بررسی تأثیر انواع اعتبارات بانکی نظام بانکداری بدون‌ربا بر رکودتورمی در ایران

نوع مقاله: علمی - پژوهشی (بانکداری اسلامی)

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد و بانکداری اسلامی دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اقتصادی گرایش بانکداری اسلامی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

عمده تجهیز و تخصیص اعتبارات در اقتصاد ایران، توسـط نظـام بـانکی صـورت می‌گیرد. از این‌رو با توجه به نقش بانک‌هـا در اقتصـاد کشـور خصوصـاً تأمین مـالی بنگاه‌های اقتصادی، بررسی تأثیر و نقش تسهیلات بانکی از طریق عقود مختلف بر پدیده رکود تورمی امری ضروری است. کانال اعتبارات بانکی یکی از کانال­های انتقال پولی در سازوکار انتقال سیاست پولی است و سیاست‌های پولی بانک مرکزی از طریق کانال اعتباردهی بانکی به‌وسیله عقود مختلف و اوراق مشارکت بانک مرکزی، اجرا می‌شود. در این پژوهش تأثیر عقود مشارکتی، عقود مبادله‌ای، سرمایه‌گذاری مستقیم و قرض‌الحسنه بر رکود تورمی کشور موردبررسی قرار گرفته است. بدین‌منظور با استفاده از داده­های فصلی تسهیلات مبتنی‌بر قراردادهای اسلامی در کنار متغیّرهای نرخ ارز، درآمد­های نفتی و هزینه‌های دولت طی دوره زمانی سال 79-1395، در چارچوب مدل خودرگرسیون برداری بیزین و پیشین نرمال- ویشارتِ سیمز- ژا مورد‌ارزیابی قرار گرفته است. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد که افزایش سطح تسهیلات در چارچوب عقود مشارکتی، قرض‌الحسنه و سرمایه‌گذاری مستقیم، باعث افزایش نسبی و محدود رکود تورمی می‌شود و در مقابل عقود مبادله‌ای، کاهش رکود تورمی را به‌دنبال دارد.

کلیدواژه‌ها


احمدی‌حاجی‌آبادی، سیدروح‌الله، و بهاروندی، احمد (1389). راهکارهای اجرای صحیح عقدهای مشارکتی در نظام بانکی ایران. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 10(38)، 119-146.

اکبرزاده، معین (1392). مقایسه تطبیقی عقود مبادله ای و مشارکتی و شناخت مشکلات و فواید کاربرد آنها در نظام بانکداری اسلامی. فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی، 2(4 و 5)، 161-198.

باستانی‌فر، ایمان، و میرزایی، رخساره (1393). تحلیل ریشه‌های رکود تورمی در اقتصاد ایران و ارائه راهکارهای برون رفت. پژوهش‌های پولی - بانکی، 7(21)، 361-380.

بت‌شکن، محمد (1392). سیاست‌های پولی و مالی بهینه در اقتصاد مقاومتی با تأکید بر تحریم‌ها. بیست و چهارمین همایش بانکداری اسلامی، مؤسسه عالی آموزش بانکداری ایران.

برانسون، ویلیام‌اچ (1376). سیاست‌های اقتصاد کلان (عباس شاکری، مترجم) (چاپ دوازدهم). تهران: نی.

تقوی، مهدی (1386). بررسی آثار نرخ سود بانکی بر سرمایه‌گذاری و تولید در اقتصاد ایران. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی جمهوری اسلامی ایران.

توتونچیان ایرج (1375). پول، ارز و بانکداری. تهران مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی.

خانی قریه‌گپی، نوشین؛ سحابی، بهرام؛ عزیزی، فیروزه؛ و صباغ کرمانی، مجید (1392). شناسایی علل رکود تورمی. فصلنامه مدل‌سازی اقتصادی، 7(24)، 19-35.

خلیلی‌عراقی، سیدمنصور، و سوری، علی (1383). راهنمای نوین در اقتصاد کلان تهران: برادران.

رحمانی، تیمور (1387). اقتصاد کلان (چاپ ششم). تهران: برادران.

رحمتی، محمدحسین، و مدنی‌زاده، سیدعلی (1393). رکودتورمی و راهکارهای خروج. تهران: پژوهشکده پولی بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

صدر، سیدکاظم (۱۳۸۶). انتخاب کارآمد ابزارهای مالی اسلامی و اطلاعات نامتقارن. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.

صدیقی، نجات­الله (۱۳۷۸). المصارف الاسلامیة فی اطار العمل الاسلامی (جلد ۱). عمان: مجمع سلطنتی برای تحقیقات تمدن اسلامی، مؤسسه آل‌البیت علیه السلام.

فرجی، یوسف (1379). آشنایی با ابزارها و نهادهای پولی و مالی. تهران: مؤسسه عالی بانکداری ایران.

ملاکریمی، فرشته و قلیچ، وهاب (1390). بررسی ابعاد فقهی، حقوقی و اجرایی کاربردی شدن عقود مرابحه، استصناع و خرید دین در نظام بانکی کشور، فصلنامه تازه‌های اقتصاد، 133(3)، 30-39.

مصباحی‌مقدم، غلامرضا (1385). مشکلات بانک‌های اسلامی و راه‌حل آنها. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 5(20)، 159-190.

موسویان، سیدعباس (1384). ربا در قرض‌های تولیدی و تجاری، فصلنامه اقتصاد اسلامی، 5(18)، 35-62.

نظرپور، محمدنقی؛ و مؤمنی‌نژاد، ناهید؛ و حقیقی، میثم (1396). ساختار مالی بانک محور و نقش آن در بروز پدیده رکودتورمی در اقتصاد ایران. فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی، 5(18)، 247-266.

Alfaro, R., Franken, H., García, C., & Jara, A. (2004). The Bank Lending Channel in Chile. Banking Market Structure and Monetary Policy, 121-145.

Bahmani-Oskooee, M. (1996). Source of Stagflation in an Oil-Producing Country: Evidence from Iran. Journal of Post Keynesian Economics, 18(4), 609-620.

Ball, L. (1999). Efficient Rules for Monetary Policy. International Finance, 2(1), 63-83.

Baumol, W. J. (1986). Productivity Growth, Convergence, and Welfare: What the Long-Run Data Show. The American Economic Review, 1072-1085.

Berger, A. N., & Udell, G. F. (1992). Some Evidence on the Empirical Significance of Credit Rationing. Journal of Political Economy, 100(5), 1047-1077.

Bernanke, B. S., Lown, C. S., & Friedman, B. M. (1991). The Credit Crunch. Brookings Papers on Economic Activity, 1991(2), 205-247.

Bernanke, B. S., & Gertler, M. (1995). Inside the Black Box: the Credit Channel of Monetary Policy Transmission. Journal of Economic Perspectives, 9(4), 27-48.

Brandt, P. T., & Sandler, T. (2012). A Bayesian Poisson Vector Autoregression Model. Political Analysis, 20(3), 292-315.

Cedeño, L., Carrero, C., Quintero, K., Pino, H., & Espinoza, W. (2004). Cylindrocarpon Destructans var. Destructans and Neonectria Discophora Var. Rubi Associated With Black Foot Rot on Blackberry (Rubus Glaucus Benth.) in Merida, Venezuela. Interciencia, 29(8), 455-460.

Cogley, T., & Sargent, T. J. (2008). The Market Price of Risk and the Equity Premium: A Legacy of the Great Depression? Journal of Monetary Economics, 55(3), 454-476.

De Souza, L. V. (2006). Estimating the Existence of the Bank Lending Channel in the Russian Federation. Bank i Kredyt, 3.

Durham, W. H. (1976). The Adaptive Significance of Cultural Behavior. Human Ecology, 4(2), 89-121.

Friedman, M., & Schwartz, A. J. (1965). Money and Business Cycles. In The State of Monetary Economics. 32-78.

Healy, P. M., & Wahlen, J. M. (1999). A Review of the Earnings Management Literature and its Implications for Standard Setting. Accounting Horizons, 13(4), 365-383.

Ivanov, V., & Kilian, L. (2005). A practitioner's Guide to Lag Order Selection for VAR Impulse Response Analysis. Studies in Nonlinear Dynamics & Econometrics, 9(1).

Johansen, S. (1995). Likelihood-Based Inference in Cointegrated Vector Autoregressive Models. Oxford University Press on Deman

Kashyap, A. K., & Stein, J. C. (2000). What do a Million Observations on Banks Say About the Transmission of Monetary Policy? American Economic Review, 90(3), 407-428.

Kilian, L. (2009). Oil Price Shocks, Monetary Policy and Stagflation.

Kroutvar, M., Ducommun, Y., Heiss, D., Bichler, M., Schuh, D., Abstreiter, G., & Finley, J. J. (2004). Optically Programmable Electron Spin Memory Using Semiconductor Quantum Dots. Nature, 432(7013), 81.

Mishkin, F. S. (1995). Symposium on the Monetary Transmission Mechanism. Journal of Economic Perspectives, 9(4), 3-10.

Misra, K. B. (Ed.). (2008). Handbook of Performability Engineering. Springer Science & Business Media.

Morawetz, D. (1977). Employment Implications of Industrialisation in Developing Countries: A Survey. In Surveys of Applied Economics. 115-168.

Morris, C. S., & Sellon, G. H. (1995). Bank Lending and Monetary Policy: Evidence on a Credit Channel. Federal Reserve Bank of Kansas City Economic Review, 80(2), 59-75.

Nitzan, J., & Bichler, S. (2001). Going Global: Differential Accumulation and the Great U-turn in South Africa and Israel. Review of Radical Political Economics, 33(1), 21-55.

Ramey, V. (1993). How Important is the Credit Channel in the Transmission of Monetary Policy? In Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy. 39. 1-45.

Rokeach, M. (1968). Beliefs, Attitudes and Values; a Theory of Organization and Change (No. 301.2 R6).

Salehi, H. (2015). The History of Stagflation: A Review of Iranian Stagflation (Doctoral Dissertation).

Samuelson, P. A. (1972). Maximum Principles in Analytical Economics. The American Economic Review, 62(3), 249-262.

Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and Reality. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1-48.

Sims, C. A., & Zha, T. (1998). Bayesian Methods for Dynamic Multivariate Models. International Economic Review, 949-968.

Spulbăr, C., Niţoi, M., & Stanciu, C. (2012). Monetary Policy Analysis in Romania: A Bayesian VAR Approach. African Journal of Business Management, 6(36), 9957-9968.

Van Ees, H., & Garretsen, H. (1993). How to derive Keynesian Results from First Principles: A Survey of New-Keynesian Economics. De Economist, 141(3), 323-352.

Woodford, M. (1999). Commentary: How Should Monetary Policy be Conducted in an era of Price Stability?. New Challenges for Monetary Policy, 277316.

Woodford, M. (1999). Optimal Monetary Policy Inertia. The Manchester School, 67, 1-35.