نگاهی حقوقی به کارکرد، ماهیت و ساختار صندوق تضمین تسویه وجوه

نوع مقاله: علمی - پژوهشی (حقوق مالی اسلامی)

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و فقه و مبانی حقوق دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران

چکیده

چکیده
عملیات تسویه و پایاپای معاملات اوراق بهادار، با ریسک‌های متعددی روبرو است. برخی از این ریسک‌ها توسط ابزارهایی همچون ودیعه (وجه تضمین اولیه) توسط اتاق پایاپای قابل‌کنترل است؛ لیکن پس از کاربست همه این ابزارها، ریسک نکول یکی از متعاملین در مرحله تسویه و ایفای تعهدات همچنان وجود دارد. در چنین شرایطی با توجه به حساسیت تسویه تمامی معاملات در موعد مقرر (روز دوم بعد از معامله نسبت به سهام) بازار با ریسک‌های متعددی مواجه می‌گردد. صندوق تضمین تسویه در سال 1391 توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه با چنین رویکردی تأسیس شد تا اتاق پایاپای بتواند به‌عنوان طرف معامله مرکزی به مدیریت ریسک‌های تسویه بپردازد. پژوهش حاضر باهدف تحلیل حقوقی این نهاد جدیدالتأسیس در سه بخش تألیف گشته است. در بخش اول سه کارکرد کنترل ریسک معاملات، ایجاد قابلیت مکانیسم طرف معامله مرکزی یا CCP برای اتاق پایاپای و همچنین افزایش امنیت بازار سرمایه مورد بررسی قرار می‌گیرد. در تحلیل ماهیت فقهی-حقوقی صندوق تضمین تسویه، پس از بررسی عقود مختلف نهایتاً عقد رهن با شرط وکالت به‌عنوان نظر مختار نگارندگان مستدلاً انتخاب می‌شود. در بخش سوم نیز ساختار صندوق تضمین تسویه با تکیه ‌بر دستورالعمل جدید صندوق تضمین تشریح خواهد شد.

کلیدواژه‌ها