بررسی فقهی و اجرایی به‌کارگیری صندوق زمین و ساختمان در مرحله بازسازی سوریه

نوع مقاله : علمی پژوهشی (صندوق‌ها و شرکت‌های سرمایه گذاری اسلامی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت مالی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استادیار گروه حسابداری و بانکداری اسلامی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 استاد گروه مالی اسلامی، دانشگاه دمشق، دمشق، سوریه

4 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

صندوق زمین و ساختمان ازجمله ابزارهای مالی که باهدف جذب سرمایه‌های خرد و هدایت آن در جهت تأمین منابع مالی پروژه‌های اقتصادی در حوزه مسکن طراحی‌شده است. از چندی پیش صاحب‌نظران مسلمان در این حوزه به فکر پرکردن خلأ حاصل از حذف اوراق قرضه و اقدام به طراحی ابزارهای مالی اسلامی ازجمله صندوق سرمایه‌‌گذاری زمین و ساختمان به هدف تأمین مالی و اجرای طرح‌های عمرانی و پاسخ‌گوی نیازها گوناگون اقتصاد کشور که با شرایط ویژه‌ای موردتوافق طرفین قرارگرفته، بوده‌اند. بانک‌های سوریه به‌تنهایی توانایی اجرای روند بازسازی را ندارند. یکی از مناسب‌ترین راه برای تأمین مالی بازسازی سوریه و انجام پروژه‌های عظیم و مشارکت افراد جامعه در این پروژه‌های از طریق صندوق‌های زمین و ساختمان در بازار سرمایه سوریه براساس استفاده از تجربه بازار سرمایه ایران است. متأسفانه برخی معتقدند که تفاوت فقهی در باب معامله‌های مالی میان مذاهب اسلامی وجود دارد، لذا مقاله حاضر گامی در راستای بررسی فقهی صندوق زمین و ساختمان ازجهت انطباق با شریعت هم ازنظر فقهی در کمیته فقهی ایران که اکثر مصوبات آن براساس فقه امامیه است و هم ازنظر فقهی میان فقها و اعضای هیأت مشورتی شرعی سوریه که اکثر مصوبات آن براساس مذهب اهل سنت است، نیز بررسی می‌شود. در ضمن تلاش خواهد شد تا با شناسایی اشتراکات و اختلافات فقهی میان دیدگاه‌های دو کمیته، مسیر طراحی ابزار موردتأیید همه آنها را هموار سازیم.

کلیدواژه‌ها

نظری، حسن‌آقا؛ و صفا، احمدرضا (1395). راهکارهای فقهی در طراحی صندوق سرمایه‌گذاری زمین و ساختمان در اقتصاد ایران. دوفصلنامه مطالعات فقه امامیه، 4(7)، 7-34.
پیره، مجید؛ کاوند، مجتبی؛ و میرزاخانی، رضا (1393). صندوق زمین و ساختمان. تهران: سازمان بورس و اوراق بهادار.
بهاری قراملکی، حسن؛ و موسویان، سید عباس (1391). مبانی فقهی بازار سرمایه پول و سرمایه. تهران: دانشگاه امام صادق علیه السلام.
کاظمی، حسین؛ رحیمیان، نظام‌الدین؛ و هوایی، نفشه (1390). رابطه شفافیت و عدم اطمینان نقدشوندگی سهام در بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه مطالعات تجربی حسابداری مالی، 9(36)، 123-148.
گروه نویسندگان، مشاوران و کارشناسان مدیریت پژوهش سازمان بورس و اوراق بهادار (1389). تهران: سازمان بورس و اوراق بهادار.
مصوبات کمیته فقهی سازمان اوراق بهادار ایران (1393). تهران: سازمان بورس و اوراق بهادار.
موسویان، سید عباس (1392). ابزارهای مالی اسلامی. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
صفا، احمدرضا؛ و نظری، حسن‌آقا (1395). بررسی فقهی صندوق سرمایه‌گذاری (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد). مرکز مدیریت حوزه علمیه، قم، ایران.
سلامتی، زهرا؛ و نظرپور، محمدنقی (1392). مدیریت ریسک صندوق‌های سرمایه‌گذاری ملاک و مستغلات و آثار تشکیل این صندوق‌ها بر شاخص قیمت مسکن در ایران (پایان‌نامه کارشناسی‌‌ارشد). دانشگاه مفید، قم، ایران.
Obaidullah, M. (2005). Islamic Financial Services.
Zaatari, Alaeddin, (2010). The Jurisprudence of Comparative Transactions, Syria, Damascus, Dar Al-Asma'a Publications.
Al-Damagh, Ziad Jalal. (2012), Islamic Sukuk and its Role in Economic Development, Jordan, Oman, Dar Al-Thaqafa Publications for Publishing and Distribution.
Kaftero, Ahmed, Zahili, Mohammad and Zaatari, Alaeddin, (2014). Cash for their Basic Duties and Sharia Rules, Syria, Damascus, Dar Qutaybah.
Abu Omar, Adnan and Zaatari, Alaeddin, (2018). The Jurisprudence of Comparative Financial Transactions, Syria, Dar al-Asma.
Muhammad, A. (2007). Securization, Sukuk and FUND MANAGEMENT POTENTIAL TO BE REALIZED BY ISLAMIC FINANCIAL INSTITUTIONS. INTERNATIONAL ISLAMIC BANKING AND FINANCE CONFERENCE.
 
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 18
بهار و تابستان 1399
صفحه 647-670
  • تاریخ دریافت: 23 آذر 1397
  • تاریخ بازنگری: 24 آذر 1397
  • تاریخ پذیرش: 30 اردیبهشت 1398