شناسایی و ارزیابی چالش‌های حساب سرمایه‌گذاری ‌مدت‌دار و ارائه راهکارهای اصلاحی در چارچوب اقتصاد مقاومتی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (بانکداری اسلامی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مالی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه شهید بهشتی و پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران

2 استادیار گروه مالی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت و استاد هادی حلقه بانکداری مقاومتی مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری مالی دانشکده معارف اسلامی و مدیریت و پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران

چکیده

اصلاح و تقویت همه‌‌جانبه‌‌ نظام مالی کشور باهدف پاسخ‌گویی به نیازهای اقتصاد ملی، ایجاد ثبات در آن و پیشگامی در تقویت بخش واقعی از سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی است. در یک رویکرد، جهت تحقق این سیاست، باید زیر نظام‌های نظام مالی اصلاح و تقویت شوند. مهم‌ترین زیرمجموعه نظام مالی ایران، نظام بانکی است و یکی از کارکردهای اصلی نظام بانکی تجهیز منابع است. براساس آخرین آمارهای منتشرشده توسط بانک مرکزی، عمده تجهیز منابع نظام بانکی کشور از طریق سپرده­های سرمایه‌گذاری مدت­دار انجام‌شده است. در مقاله حاضر ابتدا جایگاه حساب سرمایه­گذاری مدت­دار در بانکداری و اقتصاد مقاومتی تبیین شده، سپس این حساب از منظر قانونی، مقرراتی، فقهی و عملکردی بررسی می­شود. ازآنجاکه اولین گام در اصلاح و تقویت هر موضوع، شناسایی چالش­های آن موضوع است، پس از مطالعه و پیشینه پژوهشی و با مرور منابع گوناگون، مصاحبه­های هدفمند و استفاده از روش تحلیل مضمون و گروه کانونی، چالش‌های سپرده سرمایه‌گذاری استخراج شد. این چالش­ها در پنج دسته به عناوین سود سپرده، تنوع سپرده، چالش­های ناظر به بانک مرکزی، چالش­های ناظر به وکالت بانک­ها و سایر چالش­ها دسته­بندی شد. برای اعتبارسنجی، چالش‌های استخراج‌شده در معرض نظر خبرگان قرار گرفت. در پایان با تشکیل گروه کانونی راهکارهای اصلاح و تقویت سپرده سرمایه­گذاری مدت­دار ارائه شد.

کلیدواژه‌ها

ابونوری، عباس علی؛ سجادی، سمیه السادات؛ محمدی، تیمور (1392). رابطه بین نرخ تورم و نرخ سود سپرده‌های بانکی در سیستم بانکداری ایران. فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، 1(3)، 23-52.
احمدیه، مجید (1392). نقش قصد در عقود بانکی. نخستین کنفرانس ملی توسعه مدیریت پولی و بانکی، تهران، دبیرخانه دائمی کنفرانس توسعه مدیریت پولی و بانکی.
امینی، صفیار؛ محمدی، سمیه؛ و فخرحسینی، سیدفخرالدین (1388). بررسی عوامل مؤثر برجذب سپرده‌های بانکی بانک‌های منتخب با تأکید بر بانک صادرات ایران. فصلنامه علوم اقتصادی، 2(6)، 159-172.
پژویان، جمشید؛ و دوانی، عبدالله (1383). حساسیت سرمایه­گذاری در واکنش به نرخ سود بانکی، فصلنامه پژوهشنامه اقتصادی، 4(14)، 13-54.
تسخیری، محمدعلی (1380). سپرده‌های بانکی(تطبیق فقهی و احکام آن). فقه اهل‌بیت، 7(25)، 59-78.
توکلی گردفرامرزی، قاسم (1393)، آثار حقوقی وکالت بانک‌ها در قبول سپرده‌های سرمایه‌گذاری مشتریان، اولین همایش ملی وکالت، اخلاق، فقه و حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد.
داورزنی، حسین؛ رضوی، محمد؛ و ابراهیمی، سعید (1389). سپرده­های بانکی با سود معیّن بر مبنای بیع دین. فصلنامه فقه و مبانی حقوق اسلامی، 1(2)، 57-78.
درویشی، ابراهیم (1379). ماهیت حقوقی سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار در قانون عملیات بانکی بدون‌ربا، ماهنامه تازه‌های اقتصاد، 8(95)، 42.
رضوی، مهدی؛ و شمسیان، اسماعیل (1389). بررسی سیستمی تعیین نرخ سود بانکی در ایران، دوفصلنامه جستارهای اقتصادی، 7(14)، 37-68.
شعبانی، احمد؛ و سیفلو، سجاد (1390). مقایسه تطبیقی بانکداری وکالتی و مشارکتی و ارائه راهکارهای جدید، فصلنامه معرفت اقتصاد اسلامی، 2(5)، 80-116.
عابدی‌جعفری، ‌حسن؛ تسلیمی، ‌محمد‌سعید؛ فقیهی، ‌ابوالحسن؛ و شیخ‌زاده، ‌محمد (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین، روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی. دوفصلنامه اندیشه مدیریت راهبردی (اندیشه مدیریت)، 2(5)، 151-198.
عزیزنژاد، صمد (1391). چالش‌ها و راهکارهای تعیین نرخ سود بانکی در اقتصاد ایران، ماهنامه مجلس و راهبرد، 6(71)، 181-200.
قلی‌زاده، محمدحسن؛ و شعبانی کاکرودی، حامد (1387). بررسی عوامل مؤثر بر تجهیز منابع و جذب سپرده­ها در بانک‌های دولتی موردبررسی بانک‌های دولتی استان گیلان. ماهنامه بانک و اقتصاد، 8(93)، 38-41.
کشاورزیان پیوستی، اکبر (1388). تخمین نرخ سود بانکی برای حداکثرسازی رشد اقتصادی در ایران با استفاده از سیستم معادلات هم‌زمان. فصلنامه برنامه‌ریزی و بودجه، 27(108)،
3-30.
کیذوری، ‌امیرحسین؛ یمنی‌دوزی‌سرخابی، ‌محمد؛ مهر‌محمدی، ‌محمود؛ و ابوالقاسمی، ‌محمود (1391). مفهوم‌پردازی توسعۀ برنامه‌های میان‌رشته‌ای از منظر پیچیدگی سیستم دانشگاهی. فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، 1(1)، 131–160.
قلیچ، وهاب (1396). بررسی ابعاد فقهی سپرده‌پذیری سرمایه‌گذاری مدت‌دار بانکی. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
تازه‌های اقتصاد (1379). مصرف مشاع و چگونگی محاسبه سود در سپرده­های سرمایه­گذاری. 9(97)، 42.
محمودیان، یعقوب؛ ابوالحسنی هستیانی، اصغر؛ پورکاظمی، محمدحسین؛ و ندری، کامران (1395). طراحی الگوی مطلوب سپرده‌پذیری در نظام بانکی ایران، فصلنامه نظریه‌های کاربردی اقتصاد، 3(4)، 21-46.
مکیان، سیدنظام‌الدین؛ دانش، سید حسین‌علی؛ و جوکار کمال‌آبادی، نرگس (1396). مشکلات اجرایی در محاسبه سود قطعی (مطالعه موردی بانک مسکن شیراز- عقد مشارکت). فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی، 5(20)، 141-149.
موسویان، سیدعباس (1383). ارزیابی سپرده‌های بانکی پیشنهاد سپرده‌های جدید. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 4(15)، 31-54.
موسویان، سیدعباس (1387). بررسی و تحلیل نارسایی­های کاربرد عقد وکالت در معاملات بانکی، تازه‌های اقتصاد، 148(76)، 62-65.
موسویان، سیدعباس؛ و میثمی، حسین (1395)؛ بانکداری اسلامی مبانی نظری-تجارب عملی. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
تقی‌نتاج، غلامحسن؛ و ابراهیمی، آیت‌اله (1388)؛ بررسی تطبیقی نحوه محاسبه سود قطعی سپرده‌های مدت‌دار بانک‌ها بر مبنای دستورالعمل بانک مرکزی و روش ارزش‌افزوده بانک. فصلنامه تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 1(4)، 111-98.
یزدانی دهنوی، محسن (1384). مؤلفه‌های مؤثر بر موفقیت بانک‌ها و مؤسسات مالی در تجهیز منابع پولی. فصلنامه مدیر ساز، 5(17)، 65-78.
یعقوبی، نورمحمد؛ کرد، حامد؛ مرادزاده، عبدالباسط؛ و دژکام، جاسم (1394). تحلیل شبکه‌ای عوامل حیاتی مؤثر برجذب سپرده‌های مشتریان. فصلنامه کاوش‌های مدیریت بازرگانی، 4(13)، 97-122.
یوسفی، احمدعلی (1383). راه‌های جبران ارزش پول در سپرده‌های بانکی از منظر فقه و اقتصاد، تهران: سومین همایش دوسالانه اقتصاد اسلامی.
مصباحی‌مقدم، غلامرضا (1396)؛ در بیست و هشتمین همایش بانکداری؛ وبگاه خبرگزاری تسنیم.
Boyatzis, R. E. (1998). Transforming Qualitative Information: Thematic Analysis and Code Development. Sage.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
King, N., Horrocks, C., & Brooks, J. (2018). Interviews in Qualitative Research. Sage Publications Limited.
Mishkin, F. S., & Serletis, A. (2016). The Economics of Money, Banking and Financial Markets, 6th. Pearson Canada Inc.
 
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 18
بهار و تابستان 1399
صفحه 541-578
  • تاریخ دریافت: 12 دی 1397
  • تاریخ بازنگری: 13 دی 1397
  • تاریخ پذیرش: 30 اردیبهشت 1398