طراحی بازار معاوضات بیمه‌های غیرزندگی در بستر صنعت بیمه و بازار سرمایه ایران با تأکید بر ابعاد فقهی و مالی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (بیمه‌های اسلامی)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران

2 استاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران

3 دانشیار دانشگاه الزهرا(س)، تهران، ایران

چکیده

ریسک و مدیریت آن‌یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های بنگاه‌ها و صنایع مختلف است. یکی از نهادهای مهم در این زمینه، بیمه است. همچنین عنصر اطمینان، از مهم­ترین و اساسی‌ترین ارکان بازار سرمایه است که صنعت بیمه می­تواند به‌راحتی آن را برای فعالان این بازار فراهم کند. یکی از ابزارهای نوینی که در سال‌های اخیر توسط صنعت بیمه و بازار سرمایه به‌منظور مدیریت ریسک موردتوجه قرارگرفته است، اوراق بهادار بیمه‌ای است. همچنین معاوضات حوادث فاجعه­آمیز یکی از ابزارهای اوراق بهادار بیمه­ای است که برای انتقال ریسک دو طرف معامله جهت به‌کارگیری در صنعت بیمه و بازار سرمایه است. ایده معاوضات حوادث فاجعه­آمیز می‌تواند به شکل‌گیری بازار معاوضات بیمه­‌های غیرزندگی کمک زیادی بنماید.
در مقاله پیش‌رو ضمن بررسی معاوضات حوادث فاجعه­آمیز از دید تعریف­ها، انواع، ویژگی‌ها، سازوکار، کاربردها، مزیت­ها و معایب و... به روش تحقیق توصیفی – تحلیلی تلاش خواهد شد که طرح نهایی بازار معاوضات بیمه­های غیرزندگی مشتمل بر بازیگران، ارکان و ابزارهای مورداستفاده در بازار که از حیث فقهی و مالی مورد تأیید است ارائه گردد.

کلیدواژه‌ها

اسماعیلی، اسماعیل (1373). اکل مال به باطل در بینش فقهی شیخ انصاری. فصلنامه فقه، 1(1)،
127-147.
الهی، مهدی؛ میرطاهر، سید محمدجواد؛ و باقریان، غزاله (1396). امکان­سنجی فقهی سوآپ بدهی - مالکیت برای بازار سرمایه ایران. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 17(67)، 173-204.
انصاری، مرتضی (1420ق). المکاسب (جلد 3 و 4؛ چاپ 2)، قم: الموتمر العالمی بمناسبه الذکری المثویه الثانیه لمیلاد الشیخ الانصاری.
حسین‌زاده جواد؛ معبدی دانا؛ حسین‌خانی، محمد (1395). ماهیت حقوقی حساب ودیعه در معاملات مشتقه مالی. فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی. ۲۱ (۷۵ و ۷۶)، ۳۳-۵۴.
حر عاملی، محمدبن حسن (1414ق). وسایل الشیعه، قم: مؤسسه آل‌بیت لاحیاء التراث.
سیفلو، سجاد (1394). اوراق­بهادار بیمه­ای به زبان ساده (چاپ اول). تهران: نوید مهر.
سیفلو، سجاد (1389)‌. اوراق بهادار بیمه‌ای ابزاری برای افزایش توان بیمه‌گری در صنعت بیمه ایران. هفدهمین همایش ملی و سومین همایش بین‌المللی بیمه و توسعه، تهران.
عسگری، محمدمهدی؛ صادقی شاهدانی، مهدی؛ حسینی، سیدعلی؛ و سیفلو، سجاد (1395). بررسی فقهی اوراق­بهادار بیمه­ای (بارویکرد موضوع­شناختی). فصلنامه پژوهشنامه بیمه، 31(121)،
123-128.
علامه حلی، علی بن مطهر (1413ق). قواعد الاحکام (جلد 2). قم، مؤسسه النشر اسلامی
معصومی‌نیا، غلامعلی (1389). ابزارهای مشتقه (بررسی فقهی و اقتصادی) (چاپ دوم). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
معصومی­نیا، غلامعلی؛ و الهی، مهدی (1391). امکان­سنجی فقهی استفاده از سوآپ کالا در بازارهای مالی ایران. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 11(44)، 105-128.
معصومی­نیا، غلامعلی؛ و الهی، مهدی (1393). امکان­سنجی طراحی سوآپ مالکیت متناسب با بازار سرمایه ایران. فصلنامه اقتصاد اسلامی، 13(51)، 145-170.
موسوی خمینی، روح‌الله (1379).البیع. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) (چاپ اول).
موسوی خمینی، روح‌الله (1987). تحریر الوسیله. بیروت: سفارۀ الجمهوریۀ الاسلامیۀ الایرانیۀ (الطبعۀ الاولی؛ جلد دوم).
موسویان، سید عباس (1392). ابزارهای مالی اسلامی (صکوک) (چاپ ششم). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
موسویان، سید عباس؛ و تملکی، حسین (1392). بررسی قراردادهای سوآپ کالا از دیدگاه فقه امامیه. دوفصلنامه تحقیقات مالی اسلامی، 2(2)، 25-54. Doi: 10.30497/ifr.2013.1642
موسویان، سیدعباس؛ و تاجیمیر ریاحی، حامد (1397). روش تحقیق جامع طراحی ابزارهای مالی اسلامی (مختار). فصلنامه اقتصاد اسلامی، 18(69)، 17-51.
موسویان، سید عباس؛ مهدوی، غدیر؛ و میرطاهر، سید محمدجواد (1394). اوراق بیمه اتکایی اسلامی جهت انتقال ریسک در صنعت نفت. دوفصلنامه تحقیقات مالی اسلامی، 4(8)، 5-40.
Doi: 10.30497/ifr.2015.1725
Braun, A. (2011). Pricing Catastrophe Swaps: A Contingent Claims Approach. Insurance: Mathematics and Economics, 49(3), 520-536.
Bouriaux, S and R MacMinn, (2009) Securitization of Catastrophe Risk: New Developments in Insurane-Linked Securities and Derivatives, Journal of Insurance, 32(1), 1–34.
Cummins, J. D. (2008). Cat Bonds and Other Risk‐Linked Securities: State of the Market and Recent Developments. Risk Management and Insurance Review, 11(1), 23-47.
Cummins, JD & Trainar, P. (2009). Securitization, Insurance and Reinsurance. Journal of Risk and Insurance, 76(3), 463–492.
Jaffee, D. M., & Russell, T. (1997). Catastrophe Insurance, Capital Markets, and Uninsurable Risks. Journal of Risk and Insurance, 205-230.
Himick, M., & Bouriaux, S. (Eds.). (1998). Securitized Insurance Risk: Strategic Opportunities for Insurers and Investors. Global Professional Publishi.
Kretzler, C, & Wagner, F. (2000).The Geneva papers on Risk and Insurance. 25, (12), 136-153.
Litzenberger, R. H., Beaglehole, D. R., & Reynolds, C. E. (1996). Assessing Catastrophe Reinsurance-Linked Securities as a New Asset Class. Journal of Portfolio Management, 76.
Pizzutilo, F., & Venezia, E. (2018). Are Catastrophe Bonds Effective Financial Instruments in the Transport and Infrastructure Industries? Evidence and Review from International Financial Markets. Business and Economic Horizons (BEH), 14(1232-2019-752), 256-267.
Seiflou, S. (2010). Insurance-Linked Securities: Growing Risk Transferring tools. In the Second World Risk and Insurance Economics Congress, Singapore, the Asia-Pacific Risk and Insurance Association (APRIA).
www.investopedia.com
دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19
پاییز و زمستان 1399
صفحه 111-150
  • تاریخ دریافت: 15 مهر 1398
  • تاریخ بازنگری: 20 آبان 1398
  • تاریخ پذیرش: 10 آذر 1398