نقش حاکمیت شرکتی و رعایت حقوق ذی‌نفعان در بانکداری اسلامی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (بانکداری اسلامی)

نویسندگان

1 استادیار دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری حسابداری دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

حاکمیت شرکتی همسویی منافع بین مدیران و سهامداران و کاهش عدم‌تقارن اطلاعاتی است. بر این اساس چهاراصل شامل انصاف، شفافیت، پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری معرف حاکمیت شرکتی مبتنی‌بر سهامداران و حفاظت از منافع سهامداران است. اخیراً و مبتنی‌بر متون اسلامی هدف حاکمیت شرکتی مبتنی‌بر رعایت حقوق تمامی ذی‌نفعان و رعایت اصولی توازن بین حقوق برابر سهامداران و سایر ذی‌نفعان مطرح است. بر این اساس و با توجه به آنکه بانک‌های ایران مبتنی‌بر شریعت اسلامی فعالیت می‌کنند، سطح استقرار حاکمیت شرکتی مبتنی‌بر سهامداران یا ذی‌نفعان در مقاله حاضر موردتوجه قرار گرفت و با استفاده از پرسشنامه و آزمون مقایسه میانگین چند جامعه سطح استقرار حاکمیت شرکتی مبتنی‌بر سهامداران یا ذی‌نفعان در گروه بانک‌های دولتی، بانک‌های خصوصی و مؤسسات مالی و اعتباری موردبررسی و تحلیل قرار گرفت. پرسشنامه‌های بررسی‌شده در مقاله با مطالعه ادبیات مسأله و منطبق با اصول حاکمیت شرکتی سازمان توسعه و همکاری اقتصادی طراحی و معیارها و زیر معیارهای تشکیل مدل به‌دست آمد. نتایج این بررسی حاکی از آن است که بانک‌های خصوصی در مقایسه با بانک‌های دولتی و مؤسسات مالی و اعتباری وضع مطلوب‌تری در پیاده‌سازی حاکمیت شرکتی داشته و بانک‌های خصوصی در سطح ذی‌نفعان اصول حاکمیت شرکتی را پیاده نموده و این در حالی است که سطح پیاده‌سازی حاکمیت شرکتی در بانک‌های دولتی و مؤسسات مالی و اعتباری در سطح سهامداران است.

کلیدواژه‌ها

بهارمقدم، مهدی؛ صادقی، زین‌العابدین؛ و صفرزاده، ساره (1392). بررسی رابطه مکانیزم‌های حاکمیت شرکتی بر افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها. فصلنامه حسابداری مالی، 5(20)، 90-107.
بدری، احمد (1387). مبانی و ضرورت راهبری شرکتی. همایش راهبری شرکتی، شرکت بورس اوراق بهادار تهران (سهامی عام)، مدیریت آموزش.
حساس‌یگانه، یحیی؛ و برزگر، قدرت‌اله (1393). مبانی نظری مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و پارادایم تحقیقاتی آن در حرفه حسابداری. فصلنامه حسابداری مدیریت، 7(22)، 109-133.
سلیمانی، غلامرضا؛ و مقدسی، مینا (1393). نقش کنترل‌های داخلی، حسابرسی داخلی و کمیته حسابرسی در بهبود نظام راهبری (حاکمیت) شرکتی. فصلنامه پژوهش حسابداری، 3(12)، 63-77.
قلیچ، وهاب (1395). جایگاه و ابزارهای حاکمیت شرکتی در نظام بانکداری اسلامی. فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی. 4(۱۴)، 87-110.
کاشف‌بهرامی، فرهنگ (1392). راهبری شرکتی، نقش هیأت مدیره و ارتباط آن با عدم‌تقارن اطلاعاتی و حسابرسی داخلی. فصلنامه حسابدار رسمی، 9(36)، 58-68.
کرمی، غلامرضا؛ و بیک بشرویه، سلمان (1390). راهبری شرکتی و ارزشیابی شرکت: مدلی با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی، فصلنامه بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۱۸(۶۴)، 129-150.
مجتهدزاده، ویدا؛ و اثنی‌عشری، حمیده (1391). رابطه خصوصی‌سازی، سازوکارهای نظام راهبری شرکتی و اصلاح قوانین و مقررات با هزینه‌های نمایندگی در بنگاه‌های سابقاً دولتی. فصلنامه پژوهش‌های تجربی حسابداری، 2(5)، 1-20
مجموعه مقالات و سخنرانی‌های همایش راهبری شرکتی (1387). شرکت بورس اوراق بهادار تهران (سهامی عام)، مدیریت آموزش.
نمازی، محمد؛ و ابراهیمی، شهلا (1392). بررسی تأثیر ساختار مالکیت و ترکیب هیأت مدیره بر کارآیی فنی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه دانـش حسابداری، 4(12)، 35-57.
مران‌جوری، مهدی؛ و علی‌خانی، راضیه (1393). افشای مسئولیت‎‌های اجتماعی و راهبری شرکتی. فصلنامه بررسی‏‌های حسابداری و حسابرسی، 3(21)، 329-348.
Arshad, R., & Razak, S. N. A. A. (2011). Corporate Social Responsibility Disclosure and Interaction Effects of Ownership Structure on Firm Performance. In 2011 IEEE Symposium on Business, Engineering and Industrial Applications (ISBEIA) 111-116.
Black, B. S., Jang, H., & Kim, W. (2006). Does Corporate Governance Predict Firms' Market Values? Evidence from Korea. The Journal of Law, Economics, and Organization, 22(2), 366-413.
Bhaduri, S. N., & Selarka, E. (2016). Corporate Governance and Corporate Docial Responsibility of Indian Companies. Singapore: Springer.
Born, H., & Leigh, I. D. (2005). Making Intelligence Accountable: Legal Standards and Best Practice for Oversight of Intelligence Agencies. Publishing House of the Parliament of Norway.
Caratas, M. A., & Spatariu, E. C. (2014). Contemporary Approaches in Internal Audit. Procedia Economics and Finance, 15, 530-537.
Dawkins, J., & Lewis, S. (2003). CSR in stakeholde Expectations: And their Implication for Company Strategy. Journal of Business Ethics, 44(2), 185-193.
Donaldson, L. J. (1998). Clinical Governance: a Satutory Duty for Quality Improvement. Journal of Epidemiology and Community Health, 52(2), 73.
Drobetz, W., Schillhofer, A., & Zimmermann, H. (2004). Corporate Governance and Expected Stock Returns: Evidence from Germany. European Financial Management, 10(2), 267-293.
Gompers, P., Ishii, J., & Metrick, A. (2003). Corporate Governance and Equity Prices. The Quarterly Journal of Economics, 118(1), 107-156.
Huang, C. J. (2010). Corporate Governance, Corporate Social Responsibility and Corporate Performance. Journal of Management & Organization, 16(5), 641-655.
Iqbal, Z., & Mirakhor, A. (2004). Stakeholders Model of Governance in Islamic Economic System. Islamic Economic Studies, 11(2).
Iqbal, M., & Molyneux, P. (2016). Thirty Years of Islamic Banking: History, Performance and Prospects. Springer.
Islamic & Mainstream Approaches. London: Asean Academic Press.
Kapoor, S., & Sandhu, H. S. (2010). Does it Pay to be Socially Responsible? An Empirical Examination of Impact of Corporate Social Responsibility on Financial Performance. Global Business Review, 11(2), 185-208.
Khan, H. U. Z. (2010). The Effect of Corporate Governance Elements on Corporate Social Responsibility (CSR) Reporting: Empirical Evidence from Private Commercial Banks of Bangladesh. International Journal of Law and Management, 52(2), 82-109.
Khanaghah, J. B., Sadeghi, H. A., & Ghadakforoushan, M. (2019). Investigating the Interactive Effect of Corporate Governance and Corporate Social Responsibility on the Firm Value in the Tehran Stock Exchange. Iranian Journal of Management Studies, 12(3).
Llewellyn, D. T. (2001). A Regulatory Regime and the New Basel Capital Accord. Journal of Financial Regulation and Compliance.
Maignan, I., & Ferrell, O. C. (2004). Corporate Social Responsibility and Marketing: An Integrative Framework. Journal of the Academy of Marketing Science, 32(1), 3-19.
Mohammed, S. A. S. A. N., & Muhammed, J. (2017). The Relationship between Agency Theory, Stakeholder Theory and Shariah Supervisory Board in Islamic Banking: An Attempt Towards Discussion. Humanomics.
OECD, O. (2004). The OECD Principles of Corporate Governance. Contaduría y Administración.
Oh, W. Y., Chang, Y. K., & Martynov, A. (2011). The Effect of Ownership Structure on Corporate Social Responsibility: Empirical Evidence from Korea. Journal of business ethics, 104(2), 283-297.
Razek, M. A. (2014). The Association Between Corporate Social Responsibility Disclosure and Corporate Governance: a Survey of Egypt. Research Journal of Finance and Accounting, 5(1), 93-98.
Shleifer, A., & Vishny, R. W. (1996). A Survey of Corporate Governance.–NationalBureau of Economic Research. NBER Working Paper, 5554.
Tirole, J. (1999). Incomplete Contracts: Where do we Stand?. Econometrica, 67(4), 741-781.
دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19
پاییز و زمستان 1399
صفحه 1-38
  • تاریخ دریافت: 10 شهریور 1398
  • تاریخ بازنگری: 25 خرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 22 مرداد 1399