طراحی بازار سرمایه اسلامی در چهارچوب نظام اقتصادی اسلام (ماهیت، عناصر، روش کشف و طراحی)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (بازار سرمایه اسلامی)

نویسندگان

1 استاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

2 استادیار دانشگاه امام صادق علیه‌السلام

چکیده

بازار سرمایه اسلامی یکی از زیر نظام‌های نظام اقتصادی اسلام است و تفاوت ماهوی آن با بازار سرمایه متعارف در مبانی، اهداف، اصول، ابزارهای تامین مالی، ابزارهای مدیریت ریسک و نهادهای مالی است که در بازار سرمایه اسلامی همه در چارچوب تعالیم اقتصادی اسلام طراحی ‌می‌شوند. بازار سرمایه اسلامی محل معامله دارایی‌ها و اوراق بهاداری است که همه بر اساس شریعت طراحی شده‌اند و بازیگران اصلی این بازار اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی همه بر اساس مبانی، اهداف، احکام و اخلاق اقتصادی اسلام فعالیت می‌کنند. این مقاله که ماهیت اکتشافی دارد در صدد است به روش توصیفی- تحلیلی عناصر ثابت و متغیر بازار سرمایه اسلامی را معرفی و روش کشف و طراحی اجزای آن را بیان کند و بصورت مشخص این سوال‌ها را پاسخ دهدکه: مبانی و اهداف بازار سرمایه اسلامی کدامند و به چه روشی کشف می‌شوند؟ احکام فقهی، حقوقی و اخلاقی بازار سرمایه اسلامی به چه روشی استنباط می‌گردند؟ ابزارهای تأمین مالی، ابزارهای مدیریت ریسک، نهادها و سازمانها و الگوهای رفتاری مشارکت‌کنندگان بازار سرمایه اسلامی به چه روشی طراحی و شکل می‌گیرند؟
مطابق یافته‌های تحقیق؛ بازار سرمایه اسلامی برپایه عناصر ثابت نظام اقتصادی اسلام بنیان نهاده‌ می‌شود که به روش اجتهادی از منابع استنباط کشف می‌شوند و دیدگاه اسلام در این موارد تأسیسی است، اما عناصر متغیر بازار سرمایه اسلامی (قوانین و مقررات، قراردادها، ابزارها و سازمان‌ها و نهادها)، از تجربه و دانش بشری بدست می‌آیند و موضع شریعت در این عناصر امضائی است به این بیان که از میان یافته‌های دانش و تجربه‌بشری تنها آن عناصری انتخاب می‌شوند که سازگار با عناصر ثابت نظام اقتصادی اسلام باشند یا با انجام اصلاحاتی بتوان سازگار کرد.

کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 23 شهریور 1399
  • تاریخ دریافت: 20 تیر 1399
  • تاریخ بازنگری: 05 مهر 1399
  • تاریخ پذیرش: 23 شهریور 1399