تأملی فقهی – اقتصادی در بازار تبعی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (ابزارهای تأمین مالی اسلامی)

نویسنده

پژوهشگر حوزه اقتصاد اسلامی و فقه معاملات، ایران

چکیده

به‌منظور تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی در امور اقتصادی لازم است موضوعات مرتبط با آن را خوب بشناسیم. یکی از بخش‌های بازار سرمایه که می‌تواند نقش قابل‌ملاحظه‌ای در فعال‌تر شدن این بازار در اقتصاد ایران بازی نماید «بازار تبعی» است؛ بازاری که به‌عنوان بازوی بازار سرمایه این توان را دارد که ضمن پوشش ریسک قیمتی سهام برای خریداران ابزاری مناسب برای تأمین مالی بنگاه‌ها در کوتاه‌مدت و میان‌مدت باشد. در این مقاله با بررسی داده‌های اسنادی و کتابخانه‌ای با رویکرد بنیادی- کاربردی ضمن بیان برخی از مهم‌ترین آثار اقتصادی توسعه این بازار مانند پوشش ریسک قیمتی، کنترل دامنه نوسانات و تأمین مالی مستقیم شرکت‌ها به تحلیل فقهی بازار تبعی و ابزار اختیار فروش تبعی پرداخته‌شده است. با توجه به تفاوت ماهوی اوراق اختیار تبعی با اوراق اختیار به‌نظر می‌رسد چالش‌های فقهی اقتصادی قرارداد آپشن وجود نداشته باشد؛ ازاین‌رو بازار تبعی و اوراق اختیار تبعی قابل انطباق با شریعت دانسته می‌شود.

کلیدواژه‌ها

اینگام، جفری (۱۳۹۸). سرمایه‌داری (سیداحسان خاندوزی، و علیرضا اشرفی، مترجمان). تهران: دانشگاه امام صادق علیه‌السلام.
جمعى از پژوهشگران زیر نظر شاهرودى، سید محمود هاشمى (1426ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل‌بیت علیهم‌السلام (چاپ اول). قم: مؤسسه دائرة‌المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل‌بیت علیهم‌السلام.
خویى، سید ابوالقاسم (بی‌تا). مصباح الفقاهة (المکاسب). مقرر: محمدعلی توحیدى‌ نرم‌افزار جامع فقه اهل‌بیت علیهم‌السلام ۲.
طباطبائی‌نژاد، سیدصادق (۱۳۹۸). تحلیل فقهی اقتصادی بازار بدهی در نظام اقتصادی اسلام (رساله دکتری)، دانشگاه عدالت، تهران، ایران.
فبوزی، فرانک؛ و فرانکو مودیلیانی، مایکل فری (۱۳۸۹). مبانی بازارها و نهادهای مالی (حسین عبده تبریزی، مترجم) (چاپ سوم). تهران: آگاه.
مصطفوى، سید محمدکاظم (۱۴۲۳ق). فقه المعاملات (چاپ اول). قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
معصومی‌نیا، علی (۱۳۹۸). بیع‌العینه: بررسی فقهی و کاربرد آن در اختیار معامله تبعی و اوراق تورق. دوفصلنامه معرفت اقتصاد اسلامی، 10(20)، ۴۹-۶۵.
منکیو، گریگوری (1391). اقتصاد کلان (حمیدرضا ارباب، مترجم). تهران: نی.
یوسفی دیندارلو، مجتبی؛ و شهسواری، محمدعلی (1396). پیشنهاد یک الگوی بانکداری مبتنی‌بر صکوک در چارچوب قانون عملیات بانکی بدون‌ربا. دوفصلنامه جستارهای اقتصادی ایران، 14(27)، 181-153. Doi: 10.30471/iee.2017.1342
 
دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 18
بهار و تابستان 1399
صفحه 695-716
  • تاریخ دریافت: 28 شهریور 1399
  • تاریخ پذیرش: 13 آبان 1399