ارائه الگو پیشنهادی تأمین مالی دولت اسلامی و بررسی ظرفیت اجرایی آن در اقتصاد ایران

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (تئوری مالی اسلامی)

نویسندگان

1 استاد دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.30497/ifr.2021.240202.1590

چکیده

بودجه ریزی و استقلال آن از نفت یکی از مهمترین مشکلات اقتصاد ایران به شمار می رود. این مهم نیازمند اصلاح نظام مالیاتی و ساختار بودجه‌نویسی کشور است. یکی از مواردی که در این راستا کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد توجه به سازوکارهای در نظر گرفته شده در اقتصاد اسلامی برای تامین مالی دولت اسلامی است. بررسی منابع درآمدی و مصارف آن بیانگر این است که شارع مقدس یک ساختار کلی را برای پرداخت های شرعی در نظر گرفته است. این مقاله به بررسی نحوه تأمین مالی دولت با توجه به نظام مالیاتی اسلام می پردازد. برای پاسخ به این مسئله ابتدا الگوی تامین مالی اسلام در نظام اقتصاد اسلامی بررسی شده و بر اساس آن به استخراج الگو پیشنهادی خود در حالت وجود چند مرجع تقلید در نظام اسلامی پرداخته است و بیان می شود که باید یک همکاری و هماهنگی مستمر بین مراجع تقلید و دولت اسلامی تحت نظارت حاکم، ایجاد شود. در این ساختار مراجع نیز علاوه بر دولت اسلامی ، بودجه خود را با توجه به دفاتر سطح کشور و ارتباطات مردمی ارائه می‌دهند. تصمیم‌گیری در مورد وجوهات خمس و موقوفات عام در "شورای هماهنگی وجوه شرعی" که نمایندگان مراجع و نمایندگان دولت اسلامی در آن حضور دارند انجام می‌شود. وظیفه اصلی این شورا تصمیم‌گیری برای منابع در راستای اهداف مشترک و جلوگیری از تخصیص‌های موازی و شفاف‌سازی در تخصیص وجوهات شرعی تحت نظارت حاکم جامعه است.در ادامه به بررسی امکان اجرایی بودن الگوی پشنهادی پرداخته شده و ظرفیت پرداخت های شرعی از قبیل خمس، زکات، موقوفات و سایر پرداخت ها و مالیات ها برامده از مبانی اسلام در اقتصاد ایران محاسبه شده است.

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت: 03 دی 1399
  • تاریخ بازنگری: 22 شهریور 1400
  • تاریخ پذیرش: 22 شهریور 1400