تحلیل ماهیت، منشأ و ارزش پول از منظر چارچوب عام نظام پولی اقتصاد اسلامی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (قواعد فقه مالی اسلامی)

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد، عضو هیأت علمی و مدیر گروه اقتصاد سیاسی دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد دانشگاه امام صادق (ع)

2 دانش آموخته دکتری علوم اقتصادی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام

3 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

10.30497/ifr.2021.240337.1595

چکیده

در طول تاریخ علم اقتصاد از لحاظ نظری سه سؤال مبنایی و مرتبط با یکدیگر در حوزه پول وجود داشته است که هر نظریه پولی سعی کرده پاسخ‌های مناسب برای آن‌ها ارائه کند. این سه سؤال عبارتند از: 1- پول چیست؟- 2- منشأ پول چیست ؟- 3- پول چگونه ارزش بدست می‌آورد یا آن را از دست می‌دهد؟ در اقتصاد متعارف دو مکتب پولی: متالیسم‌ها و چارتالیسم‌ها ، سعی کرده‌اند با مبانی و اصول نظری خویش به این سؤالات پاسخ دهند. در این مقاله سعی شده است که با احصاء و تبیین اصول و چارچوب عام نظام پولی اسلامی از منظر اقتصاد اسلامی در یک نظم منسجم به هر 3 سؤال پاسخ داده شود. به این منظور ابتدا با استفاده از روش‌های معتبر فقهی اعم از فقه معاملات و فقه نظام، اصول و چارچوب کلان نظام پولی اسلام تبیین شده و سپس با توجه به آن‌ها به سؤالات مذکور پاسخ داده شده است.

نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در نظام پولی اسلامی اولاً) هرآنچه که بتواند وظایف پول را ایفا کند و از نظر مردم (عرف) مورد قبول واقع شود، می‌تواند نقش پول را در نظام اقتصادی ایفا نماید ولی حکومت اسلامی حسب وظیفه و جایگاهی که دارد، در صورت انحراف مصادیق پول از شروط و موازین شرعی، تأیید و اعتبار خویش را از پول الغا می‌نماید. ثانیاً) در خصوص ارزش پول، باید گفت که اساساً در نظر اسلام پول یا باید ارزش ذاتی داشته باشد و مانند پول‌های کالایی و یا مسکوکات فلزی باشد و یا اگر امر اعتباری بود حتماً می-بایست در عالم واقع ما به ازایی ارزشمند داشته باشد تا اعتبار معتبر شناخته شود و اعتبار کردن بدون ما به ازاء در اسلام مورد قبول نیست.

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت: 30 دی 1399
  • تاریخ بازنگری: 16 تیر 1400
  • تاریخ پذیرش: 19 مهر 1400