عملیات پردازش پس از معامله در بستر بلاکچین: الگویی برای بکارگیری فین‌تک در مالی اسلامی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (بانکداری اسلامی)

نویسندگان

دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمی

10.30497/ifr.2021.240952.1620

چکیده

روزانه حجم بالایی از مبادلات مالی و تجاری در بازارهای مالی صورت می‌پذیرد. ثبات و کارایی این سیستم برای نقل‌وانتقال و تسویه‌حساب این معاملات به یک زیرساخت محکم متکّی است. با عنایت به این نکته‌ که تعداد زیادی از معاملات باعث به‌وجود آمدن اشتباهات و عدم تطابق‌های ‌عدیده‌ای می‌‌گردد، نیاز بود تا از فناوری‌های جدید برای ارتقای سیستم مالی استفاده شود. این مقاله تحلیل می‌کند که فناوری بلاکچین می‌تواند چه نقشی در این ارتقای فرایندهای مالی در بورس داشته باشد. بلاکچین نوعی دفتر کل است که چالش‌های نظارتی و فنی برخوردار است و به‌‌جای تحولی بودن، توانایی آن را دارد که فرایندهای پس از معامله سهام۱ را به حداکثر تکامل برساند. فرایندهای پس از معامله تجاری سهام، خریداران و فروشندگان را قادر به تبادل جزئیات‌، تأیید تراکنش‌ها، تغییر مالکیت مدارک و تبادل امنیتی پرداخت می‌سازد. بررسی‌ها نشان داده است که مدل عملیات پردازش پس از معامله مبتنی بر فناوری بلاکچین (فناوری دفتر کل توزیع‌شده و با تکنیک‌های تخصصی پردازش‌شده) می‌تواند کارایی را افزایش داده و موجب ارتقای تطابق اصول فقهی عملیات پس از معامله با تکیه بر شریعت، به‌خصوص قاعده لاضرر گردد. همچنین شفافیت موجود در شبکه بلاکچین موجب می‌شود که امکان تقلب و تخلف کاهش یابد. از طرف دیگر، معایب موجود در فرایند فعلی از‌جمله: تأخیر در دریافت تأییدیه انتقال مالکیت، اطلاعات ناسازگار، ریسک مشارکت، ریسک عملیاتی، ابهام در تسویه، پیچیدگی حساب‌های امانی، و واسطه‌های پرهزینه به حداقل میزان خود کاهش یابد.

کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت: 21 اردیبهشت 1400
  • تاریخ بازنگری: 16 آبان 1400
  • تاریخ پذیرش: 17 آبان 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 17 آبان 1400