اوراق خرید دین ابزاری مؤثر در تأمین سرمایه در گردش شرکت‌ها

نوع مقاله: علمی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد معارف اسلامی و مدیریت مالی دانشگاه امام صادق(ع)

2 دانشجوی دکتری معارف اسلامی و مدیریت مالی دانشگاه امام صادق(ع)

چکیده

امروزهلازمۀ تداومفعالیت‌هایاقتصادی،دسترسیبهمنابعمالیبه‌هنگامو کافیجهتتأمین سرمایه در گردش بنگاه‌هایاقتصادیاست و هرگونه تصمیمی در این بخش اثرات قابل توجهی بر بازدۀ عملیاتی واحد تجاری می‌گذارد و منجر به تغییر ارزش شرکت و نهایتاً ثروت سهامداران خواهد گردید. در شرایطکنونی، حجمبالایمطالباتمعوق بانک‌ها و به تبع آن فقدانظرفیتو توان کافی آنها در پاسخگوییبهتقاضای روزافزونتسهیلات،رونددسترسیبهمنابع مالی را مشکل‌ترکردهاست که این امر منجر به ایجاد وضعیت نامطلوب و مدیریت نامناسب سرمایه در گردش شده و شرکت‌ها توانایی رقابت خود را از دست می‌دهند. از این‌رو یکی از الزامات بهبود فضای کسب و کار بنگاه‌های اقتصادی، کارآمدی در تأمین سرمایه در گردش از طریق توسعۀ روش‌های دستیابی به منابع مالی کوتاه‌مدت از بازار سرمایه است. در این نوشتار که با روش توصیفی تحلیلی و با رویکردی فقهی صورت می‌پذیرد، کوشش شدهاستباتوجهبه الزاماتشرعی وقانونی کشور، به تبیین مدلی جهتانتشار اوراقی که منجر به کارآمدی سرمایه در گردش بنگاه‌ها می­شود، پرداخته شود؛ازاین‌رو باتوجهبهتحقیقات و تجربیات صورت گرفته در کشور در حوزۀ اوراق بهادار،صکوک دین مبتنی‌بر حساب‌های دریافتنی[i] به عنوان الگویی نوین جهت کارآمدی سرمایه در گردش بنگاه‌ها در بازار مالی ایران پیشنهادمی‌شود.



[i]. حساب‌های دریافتنی به دو صورت است:
الف) حساب‌های دریافتنی با حق رجوع (Recourse Account Recievable)؛
ب) حساب‌های دریافتنی بدون حق رجوع (Non-Recourse Account Recievable).

کلیدواژه‌ها


ایزدی‌نیا، ناصر و عبداله تاکی (1389)، «بررسی تأثیر سرمایه در گردش بر قابلیت سوددهی شرکت­های پذیرفته در بورس اوراق بهادار تهران»، حسابداری مالی، شماره 5.

بانک مرکزی (1390)، دستورالعمل­های اجرایی عقود سه­گانه استصناع، مرابحه و خرید دین، مصوب یک‌هزار و یکصد و بیست و هشتمین جلسه شورای پول و اعتبار مورخ 25/05/1390.

بزرگ اصل، موسی (1392)، حسابداری میانه (1)، تهران: سازمان حسابرسی.

تاجیک، مهدی و احمد پرخیده (1391)، نگاهی به چالش‌های تأمین مالی بنگاه‌های اقتصادی در ایران، گزارش نظرسنجی ماهانه از هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران.

ثابت، سید عبدالحمید (1381)، «موضوع‌شناسی بیع دین»، فقه اهل بیت، شمارۀ 31، صص 138-208.

سازمان بورس و اوراق بهادار (1388)، قوانین و مقررات بازار اوراق بهادار، تهران: شرکت اطلاع‌رسانی و خدمات بورس.

سازمان بورس و اوراق بهادار (1389)، دستورالعمل فعالیت نهادهای واسط، مصوب شورای ‌عالی بورس و اوراق بهادار.

سروش، ابوذر (1387)، «اوراق مشارکت رهنی ابزاری نوین در تأمین مالی بانک‌ها»، اقتصاد اسلامی، شماره 29، صص 163-188.

شایگان‌فرد، حجت‌اله (1391)، «درآمدی بر تأمین مالی و سرمایه در گردش بنگاه­ها با تأکید برروش­های غیربانکی»، بررسی مسائل و سیاست­های اقتصادی، شماره 1، 127-138.

صفائی، محمد (1392)، «صکوک ترکیبی مشارکت - وکالت ابزاری نوین برای تأمین مالی»، تهران: ششمین کنفرانس توسعه نظام مالی در ایران، دانشگاه صنعتی شریف.

فتحی، سعید و سید یاسین توکلی (1388)، «بررسی ارتباط بین مدیریت سرمایه در گردش و عملکرد مالی بنگاه­های اقتصادی»، بررسی‌های بازرگانی، شماره 36، صص 104-116.

فقهی‌کاشانی، محمد (1385)، تبدیل به اوراق بهادارسازی دارایی­ها (وام­ها) در صنعت بانکداری، تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

فیصل احمد، منجو (1386)، «تبدیل به اوراق بهادار نمودن دارایی­ها راهکاری مهم برای بانک‌های اسلامی»، مترجم مجتبی کریمی، روند اقتصادی، شماره 54 و 55، صص
185-228.

فیضی‌چکاب، غلام‌نبی و علی درزی (1393)، «بررسی حقوقی روابط اطراف قرارداد تأمین مالی فاکتورینگ»، حقوق خصوصی، شماره 6، صص 109-138.

گلستانی، پرویز و امیرعلی خان‌خلیلی (1392)، حسابرسی 2، تهران: دانشگاه پیام نور.

مرادی، محمدعلی و مصطفی نجار (1392)، «بررسی رابطۀ بین مازاد سرمایه در گردش و بازده مازاد سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران»، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، شماره 72، صص 109-132.

معصومی‌نیا، غلامعلی (1389)، بررسی فقهی اقتصادی ابزارهای مشتقه، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

مناجاتی، رضا (1390)، آموزش گام به گام مدیریت مالی، تهران: انتشارات نگاه دانش.

موسویان، سیدعباس (1388)، «صکوک مرابحه ابزار مالی مناسب برای بازار پول و سرمایه اسلامی»، پولواقتصاد، شماره 11، صص 9-32.

موسویان، سیدعباس (1389)، «تبدیل دارایی­های بانکی به اوراق بهادار در بانکداری بدون ربا»، پولواقتصاد، شماره 4.

موسویان، سیدعباس، بلال فریدی وثوق و علی فرهادیان (1390)، «اوراق بهادار (صکوک) بانکی؛ تبدیل تسهیلات بانکی به اوراق بهادار در بانکداری بدون ربا»، تحقیقات مالی اسلامی، شماره 1، صص 117-150.

میثمی، حسین (1393)، «صکوک بیع دین به عنوان ابزار سیاست پولی»، تازه‌های اقتصاد، شماره 143، صص 118-120.

هدایتى، سفرى و کلهر (1375)، علمیات بانکى داخلى، تهران: مؤسسه بانکدارى ایران.

Fabozzi, Frank J. (2008), Handbook of Finance, New Jersey: John Wiley & Sons

Fleming, M.J. (2004), "Using Equipment Lease to Strategic Advantage", Equipment Leasing Association

Giddy, Ian (2000), "The Securitization Process", Stern School of Business New, York University

Kerle, Phillip & Gullifer, Louise (2013), "The Future of Trade Receivables Securitization in Europe", Journal of Structured Finance, Vol.19, No.1.

Korgaonkar, Sanket (2009), "Receivables Securitization & the On-Financial Firm", the Wharton School, University of Pennsylvania.

Latham & Watkins, (2012), "The International Comparative Legal Guide to: Securitisation 2012", Global Legal Group Ltd

Levy, Hagit, (2010), "Accounts Receivable Financing and Information Asymmetry", Columbia University

The Edwards Research Group (1997), "The Basics of Accounts Receivable Factoring", Working Paper